Sacred Geography & Tirthas

ततः श्वासानुसारेण दत्वा पादं महीतले। समुद्रमेखले देवि पर्वतस्तनमण्डले।।

tataḥ śvāsānusāreṇa datvā pādaṃ mahītale| samudramekhale devi parvatastanamaṇḍale||

विष्णुवत्नि नमस्तुभ्यं पादस्पर्शं क्षमस्व मे। इति भूमिं तु संप्रार्थ्य विहरेञ्च यथाविधि।।

viṣṇuvatni namastubhyaṃ pādasparśaṃ kṣamasva me| iti bhūmiṃ tu saṃprārthya vihareñca yathāvidhi||

रक्षः कोणे ततो ग्रामाद्गत्वा मन्त्रमुदीरयेत। गच्छन्तु ऋषयो देवाः पिशाचा ये च गुह्यकाः।।

rakṣaḥ koṇe tato grāmādgatvā mantramudīrayet| gacchantu ṛṣayo devāḥ piśācā ye ca guhyakāḥ||

पितृभूतगणाः सर्वे करिष्ये मलमोचनम। इति तालत्रयं दत्वा शिरः प्रावृत्य वाससा।।

pitṛbhūtagaṇāḥ sarve kariṣye malamocanam| iti tālatrayaṃ datvā śiraḥ prāvṛtya vāsasā||

दक्षिणाभिमुखं रात्रौ दिवा स्थित्वा ह्युदङ्मुखः। मलं विसृज्य सौचं तु मृदाद्भिः समुपाचरेत।।

dakṣiṇābhimukhaṃ rātrau divā sthitvā hyudaṅmukhaḥ| malaṃ visṛjya saucaṃ tu mṛdādbhiḥ samupācaret||

एका लिङ्गे गुदे तिस्रो दश वामकरे मृदः। करयोः सप्त वै दद्यात्रित्रिवरं च पादयोः।।

ekā liṅge gude tisro daśa vāmakare mṛdaḥ| karayoḥ sapta vai dadyātritrivaraṃ ca pādayoḥ||

एवं शौचं विधायाथ गण्डूषान्द्वादशैव तु। कृत्वा वनस्पतिं चाथ प्रार्थयेन्मनुनामुना।।

evaṃ śaucaṃ vidhāyātha gaṇḍūṣāndvādaśaiva tu| kṛtvā vanaspatiṃ cātha prārthayenmanunāmunā||

आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च। श्रियं प्रज्ञां च मेधां च त्वं नो देहि वनस्पते।।

āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca| śriyaṃ prajñāṃ ca medhāṃ ca tvaṃ no dehi vanaspate||

संप्रार्थ्यैवं दन्तकाष्टं द्वादशाङ्गुलसंमितम। गृहीत्वा काममन्त्रेण कुर्यान्मन्त्री समाहितः।।

saṃprārthyaivaṃ dantakāṣṭaṃ dvādaśāṅgulasaṃmitam| gṛhītvā kāmamantreṇa kuryānmantrī samāhitaḥ||

कामदेवपदं ङेन्तं तथा सर्वजनप्रियम। हृदन्तः कामबीजाढ्यं दन्तांश्चानेन शोधयेत।।

kāmadevapadaṃ ṅentaṃ tathā sarvajanapriyam| hṛdantaḥ kāmabījāḍhyaṃ dantāṃścānena śodhayet||

जिह्वोल्लेखो वाग्भवेन मूलेन क्षालयेन्मुखम। देवागारं ततो गत्वा निर्माल्यमपसार्य च।।

jihvollekho vāgbhavena mūlena kṣālayenmukham| devāgāraṃ tato gatvā nirmālyamapasārya ca||

परिधायांबरं शुद्धं मङ्गलारार्तिकं चरेत। अस्रेण पात्रं संप्रोक्ष्य मूलेन ज्वालयेञ्च तम।।

paridhāyāṃbaraṃ śuddhaṃ maṅgalārārtikaṃ caret| asreṇa pātraṃ saṃprokṣya mūlena jvālayeñca tam||

संपूज्य पात्रमादायोत्थाय घण्टां च वादयेत। सुगोघृतप्रदीपेन भ्रामितेन समन्ततः।।

saṃpūjya pātramādāyotthāya ghaṇṭāṃ ca vādayet| sugoghṛtapradīpena bhrāmitena samantataḥ||

वाद्यैर्गीतैर्मनोज्ञैश्च देवस्यारार्तिकं भवेत। इति नीराजनं कृत्वा प्रार्थयित्वा निजेश्वरम।।

vādyairgītairmanojñaiśca devasyārārtikaṃ bhavet| iti nīrājanaṃ kṛtvā prārthayitvā nijeśvaram||

स्नातुं यायान्निम्रगादौ कीर्तयन्देवतागुणान। गत्वा तीर्थं नमस्कृत्य स्नानीयं च निधाय वै।।

snātuṃ yāyānnimragādau kīrtayandevatāguṇān| gatvā tīrthaṃ namaskṛtya snānīyaṃ ca nidhāya vai||

मूलाभिमन्त्रितमृदमादाय कटिदेशतः। विलिप्यपादपर्यन्तं क्षालयेत्तीर्थवारिणा।।

mūlābhimantritamṛdamādāya kaṭideśataḥ| vilipyapādaparyantaṃ kṣālayettīrthavāriṇā||

ततश्च पञ्चभिः पादौ प्रक्षाल्यान्तर्जले पुनः। प्रविश्य नाभिमात्रे तु मृदं वामकरस्य च।।

tataśca pañcabhiḥ pādau prakṣālyāntarjale punaḥ| praviśya nābhimātre tu mṛdaṃ vāmakarasya ca||

मणिबन्धे हस्ततले तदग्रे च तथा पुनः। कृत्वाङ्गुल्या गाङ्गमृगमादायास्त्रेण तत्पुनः।।

maṇibandhe hastatale tadagre ca tathā punaḥ| kṛtvāṅgulyā gāṅgamṛgamādāyāstreṇa tatpunaḥ||

निजोपरि च मन्त्रज्ञो भ्रामयित्वा त्यजेत्सुधी। तलस्थां च षडङ्गेषु तन्मन्त्रैः प्रविलेपयेत।।

nijopari ca mantrajño bhrāmayitvā tyajetsudhī| talasthāṃ ca ṣaḍaṅgeṣu tanmantraiḥ pravilepayet||

निमज्य क्षालयेत्सम्यग मलस्नानमितीरितम। विभाव्येष्टमयं सर्वमान्तरं स्नानमाचरेत।।

nimajya kṣālayetsamyag malasnānamitīritam| vibhāvyeṣṭamayaṃ sarvamāntaraṃ snānamācaret||

अनन्ता दित्यसंकाशं निजभूषायुधैर्युतम। मन्त्रमूर्तिं प्रभुं स्मृत्वा तत्पादोदकसंभवाम।।

anantā dityasaṃkāśaṃ nijabhūṣāyudhairyutam| mantramūrtiṃ prabhuṃ smṛtvā tatpādodakasaṃbhavām||

धारां च ब्रह्मरन्ध्रेण प्रविशन्तीं निजां तनुम। तया संक्षालयेत्सर्वमन्तर्द्देहगतं मलम।।

dhārāṃ ca brahmarandhreṇa praviśantīṃ nijāṃ tanum| tayā saṃkṣālayetsarvamantarddehagataṃ malam||

तत्क्षणाद्विरजा मन्त्री जायते स्फटिकोपमः। ततः श्रौतोक्तविधिना स्नात्वा मन्त्री समाहितः।।

tatkṣaṇādvirajā mantrī jāyate sphaṭikopamaḥ| tataḥ śrautoktavidhinā snātvā mantrī samāhitaḥ||

मन्त्रस्नानं ततः कुर्यात्तद्विधानमथोच्यते। देशकालौ च संकीर्त्य प्राणायामषडङ्गकैः।।

mantrasnānaṃ tataḥ kuryāttadvidhānamathocyate| deśakālau ca saṃkīrtya prāṇāyāmaṣaḍaṅgakaiḥ||

कृत्वार्कमण्डलात्तीर्थान्याह्वयेन्मुष्टिमुद्रया। ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि ते रवेः।।

kṛtvārkamaṇḍalāttīrthānyāhvayenmuṣṭimudrayā| brahmāṇḍodaratīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni te raveḥ||

तेन सत्येन मे देव देहि तीर्थं दिवाकर।।

tena satyena me deva dehi tīrthaṃ divākara||

गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिंधुकावेरि जले ऽस्मिन्संनिधिं कुरु।।

gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati| narmade siṃdhukāveri jale 'sminsaṃnidhiṃ kuru||

इत्यावाह्य जले तानि सुधाबीजेन योजयेत। गोमुद्रयामृतीकृत्य कवचेनावगुण्ठ्य च।।

ityāvāhya jale tāni sudhābījena yojayet| gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhya ca||

संरक्ष्यास्त्रेण तत्पश्चाच्चक्रमुद्रां प्रदर्शयेत। वह्न्यर्केन्दुमण्डलानि तत्र संचितयेद्रुधः।।

saṃrakṣyāstreṇa tatpaścāccakramudrāṃ pradarśayet| vahnyarkendumaṇḍalāni tatra saṃcitayedrudhaḥ||

मन्त्रयेदर्कमन्त्रेण सुधाबीजेन तज्जलम। मूलेन चैकादशधा तत्र संमन्त्र्य भावयेत।।

mantrayedarkamantreṇa sudhābījena tajjalam| mūlena caikādaśadhā tatra saṃmantrya bhāvayet||

पूजायन्त्रं च तन्मध्ये स्वान्तादावाह्य देवताम। स्नापयित्वार्चयेत्तां च मानसैरुपचारकैः।।

pūjāyantraṃ ca tanmadhye svāntādāvāhya devatām| snāpayitvārcayettāṃ ca mānasairupacārakaiḥ||

सिंहासनस्थां तां नत्वा तज्जलं प्रणमेत्सुधीः। आधारः सर्वभातानां विष्णोरतुलतेजसः।।

siṃhāsanasthāṃ tāṃ natvā tajjalaṃ praṇametsudhīḥ| ādhāraḥ sarvabhātānāṃ viṣṇoratulatejasaḥ||

तद्रूपाश्च ततो जाता आपस्ताः प्रणमाम्यहम। इति नत्वा समारुन्ध्य सप्तच्छिद्राणि साधकः।।

tadrūpāśca tato jātā āpastāḥ praṇamāmyaham| iti natvā samārundhya saptacchidrāṇi sādhakaḥ||

निमज्य सलिले तस्मिन्मूलं देवाकृतिं स्मरेत। निमज्ज्योन्मज्ज्य त्रिश्चैवं सिंचेत्कं कुंभमुद्रया।।

nimajya salile tasminmūlaṃ devākṛtiṃ smaret| nimajjyonmajjya triścaivaṃ siṃcetkaṃ kuṃbhamudrayā||

त्रिर्मूलेन चतुर्मन्त्रैरभिषिञ्चेन्निजां तनुम। चत्वारो मनवस्ते ऽत्र कथ्यन्ते तान्त्रिका मुने।।

trirmūlena caturmantrairabhiṣiñcennijāṃ tanum| catvāro manavaste 'tra kathyante tāntrikā mune||

सिसृक्षोर्निखिलं विश्वं मुहुः शुक्रं प्रजापतेः। मातरः सर्वभूतानामापो देव्यः पुनन्तु माम।।

sisṛkṣornikhilaṃ viśvaṃ muhuḥ śukraṃ prajāpateḥ| mātaraḥ sarvabhūtānāmāpo devyaḥ punantu mām||

अलक्ष्मीर्मलरूपा या सर्वभूतेषु संस्थिता। क्षालयन्ति च तां स्पर्शादापो देव्यः पुनन्तु माम।।

alakṣmīrmalarūpā yā sarvabhūteṣu saṃsthitā| kṣālayanti ca tāṃ sparśādāpo devyaḥ punantu mām||

यन्मे केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यञ्च मूर्द्धनि। ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तद्धन्तु वो नमः।।

yanme keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yañca mūrddhani| lalāṭe karṇayorakṣṇorāpastaddhantu vo namaḥ||

आयुरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयं शुभम। सन्तोषः क्षान्तिरास्तिक्यं विद्या भवतु वो नमः।।

āyurārogyamaiśvaryamaripakṣakṣayaṃ śubham| santoṣaḥ kṣāntirāstikyaṃ vidyā bhavatu vo namaḥ||

विप्रपादोदकं पीत्वा शालग्रामशिलाजलम। पिबेद्धिरुद्धं नो कुर्यादेषां तु नियतो विधिः।।

viprapādodakaṃ pītvā śālagrāmaśilājalam| pibeddhiruddhaṃ no kuryādeṣāṃ tu niyato vidhiḥ||

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दक्षाङ्घ्रौ तानि भूसुरे। स्वेष्टदेवं समुद्वास्य मन्त्री मार्तण्डमण्डले।।

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dakṣāṅghrau tāni bhūsure| sveṣṭadevaṃ samudvāsya mantrī mārtaṇḍamaṇḍale||

ततस्तीरं समागत्यं वस्त्रं संक्षाल्य यत्नतः। वाससी परिधायाथ कुर्यात्सन्ध्यादिकं सुधीः।।

tatastīraṃ samāgatyaṃ vastraṃ saṃkṣālya yatnataḥ| vāsasī paridhāyātha kuryātsandhyādikaṃ sudhīḥ||

रोगाद्यशक्तो मनुजः कुर्यात्तत्राघर्मषणम। अथवा भस्मना स्नातो रजोभिश्चैव वाक्षमः।।

rogādyaśakto manujaḥ kuryāttatrāgharmaṣaṇam| athavā bhasmanā snāto rajobhiścaiva vākṣamaḥ||

अथ सन्ध्यादिकं कुर्यान स्थित्वा चैवासने शुभे। केशवेन तथा नारायणेन माधवेन च।।

atha sandhyādikaṃ kuryān sthitvā caivāsane śubhe| keśavena tathā nārāyaṇena mādhavena ca||

संप्राश्य तोयं गोविन्दविष्णुभ्यां क्षालयेत्करौ। मधुसूदनत्रिविक्रमाभ्यामोष्ठौ च मार्जयेत।।

saṃprāśya toyaṃ govindaviṣṇubhyāṃ kṣālayetkarau| madhusūdanatrivikramābhyāmoṣṭhau ca mārjayet||

वामनश्रीधराभ्यां च मुखं हस्तौ स्पृशेत्ततः। हृषीकेशपद्मनाभाभ्यां स्पृशेञ्चरणौ ततः।।

vāmanaśrīdharābhyāṃ ca mukhaṃ hastau spṛśettataḥ| hṛṣīkeśapadmanābhābhyāṃ spṛśeñcaraṇau tataḥ||

दामोदरेण मूर्द्धानं मुखं संकर्षणेन च। वासुदेवेन प्रद्युम्नेन स्पृशेन्नासिके ततः।।

dāmodareṇa mūrddhānaṃ mukhaṃ saṃkarṣaṇena ca| vāsudevena pradyumnena spṛśennāsike tataḥ||

अनिरुद्धपुरुषोत्तमाभ्यां नेत्रे स्पृशेत्ततः। अधोक्षजनृसिंहाभ्यां श्रवणे संस्पृशेत्तथा।।

aniruddhapuruṣottamābhyāṃ netre spṛśettataḥ| adhokṣajanṛsiṃhābhyāṃ śravaṇe saṃspṛśettathā||

नाभिं स्पृशेदच्युतेन जनार्दनेन वक्षसि। हरिणा विष्णुनांसौ च वैष्णवाचमनं त्विदम।।

nābhiṃ spṛśedacyutena janārdanena vakṣasi| hariṇā viṣṇunāṃsau ca vaiṣṇavācamanaṃ tvidam||

प्रणवाद्यैर्ङेन्तस्वाहान्तैः केशवादिकनामभिः। मुखे नसोः प्रदेशिन्यानामया नेत्रकर्णयोः।।

praṇavādyairṅentasvāhāntaiḥ keśavādikanāmabhiḥ| mukhe nasoḥ pradeśinyānāmayā netrakarṇayoḥ||

कनिष्ठया नाभिदेशं सर्वत्राङ्गुष्ट्योजनम। आत्मविद्याशिवैस्तत्त्वैः स्वाहान्तैः शैवमीरितम।।

kaniṣṭhayā nābhideśaṃ sarvatrāṅguṣṭyojanam| ātmavidyāśivaistattvaiḥ svāhāntaiḥ śaivamīritam||

दीर्घत्रयेन्दुयुग्व्योमपूर्वकैश्च पिबेज्जलम। आत्मविद्यासिवैरेव शैवं स्वाहावसानिकैः।।

dīrghatrayenduyugvyomapūrvakaiśca pibejjalam| ātmavidyāsivaireva śaivaṃ svāhāvasānikaiḥ||

वाग्लज्जाश्री मुखैः प्रोक्तं शाक्तं स्वाहावसानिकैः। वाग्लज्जाश्रीमुखैः प्रोक्तं द्विजाचमनमर्थदम।।

vāglajjāśrī mukhaiḥ proktaṃ śāktaṃ svāhāvasānikaiḥ| vāglajjāśrīmukhaiḥ proktaṃ dvijācamanamarthadam||

तिलकं च ततः कुर्याद्भाले सुष्ठु गदाकृति। नन्दकं हृदये शङ्खचक्रे चैव भुजद्वये।।

tilakaṃ ca tataḥ kuryādbhāle suṣṭhu gadākṛti| nandakaṃ hṛdaye śaṅkhacakre caiva bhujadvaye||

शार्ङ्गबाणं मस्तके च विन्यसेत्क्रमशः सुधीः। कर्णमूले पार्श्वयोश्च पृष्टे नाभौ ककुद्यपि।।

śārṅgabāṇaṃ mastake ca vinyasetkramaśaḥ sudhīḥ| karṇamūle pārśvayośca pṛṣṭe nābhau kakudyapi||

एवं तु वैष्णवः कुर्यान्मृद्भिस्तीर्थोद्भवादिभिः। अग्निहोत्रोद्भवं भस्म गृहीत्वा त्र्यंबकेण तु।।

evaṃ tu vaiṣṇavaḥ kuryānmṛdbhistīrthodbhavādibhiḥ| agnihotrodbhavaṃ bhasma gṛhītvā tryaṃbakeṇa tu||

किंवाग्निरिति मन्त्रेणाभिमन्त्र्य पञ्चमन्त्रकैः। क्रमात्तत्पुरुषाघोरसद्योजातादिनामभिः।।

kiṃvāgniriti mantreṇābhimantrya pañcamantrakaiḥ| kramāttatpuruṣāghorasadyojātādināmabhiḥ||

पञ्च कुर्यात्रिपुण्ड्राणि भालांसोदरहृत्सु च। शैवं शाक्तस्त्रिकोणा भं नारीवद्वा समाचरेत।।

pañca kuryātripuṇḍrāṇi bhālāṃsodarahṛtsu ca| śaivaṃ śāktastrikoṇā bhaṃ nārīvadvā samācaret||

कृत्वा तु वैदिकीं संध्यां तान्त्रिकीं च समाचरेत। आचम्य विधिवन्मन्त्री तीर्थान्यावाह्य पूर्ववत।।

kṛtvā tu vaidikīṃ saṃdhyāṃ tāntrikīṃ ca samācaret| ācamya vidhivanmantrī tīrthānyāvāhya pūrvavat||

ततस्त्रिवारं दर्भेण भूमौ तोयं विनिःभिपेत। सप्तधा तज्जलेनाथ मूर्द्धानमभिषेचयेत।।

tatastrivāraṃ darbheṇa bhūmau toyaṃ viniḥbhipet| saptadhā tajjalenātha mūrddhānamabhiṣecayet||

ततश्च प्राणानायम्य कृत्वा न्यासं षडङ्गकम। आदाय वामहस्तेंऽबु दक्षेणाच्छाद्य पाणिना।।

tataśca prāṇānāyamya kṛtvā nyāsaṃ ṣaḍaṅgakam| ādāya vāmahasteṃ'bu dakṣeṇācchādya pāṇinā||

वियद्वाय्वग्नितोयक्ष्माबीजैः संमन्त्र्य मन्त्रवित। मूलेन तस्मात श्चोतद्भिर्बिन्दुभिस्तत्त्वमुद्रया।।

viyadvāyvagnitoyakṣmābījaiḥ saṃmantrya mantravit| mūlena tasmāt ścotadbhirbindubhistattvamudrayā||

स्वशिरः सप्तधा प्रोक्ष्यावशिष्टं तत्पुनर्जलम। कृत्वा तदक्षरं मन्त्री नासिकान्तिकमानयेत।।

svaśiraḥ saptadhā prokṣyāvaśiṣṭaṃ tatpunarjalam| kṛtvā tadakṣaraṃ mantrī nāsikāntikamānayet||

जलं तेजोमयं तञ्चाकृष्यान्तश्चेडया पुनः। प्रक्षाल्यान्तर्गतं तेन कल्मषं तज्जलं पुनः।।

jalaṃ tejomayaṃ tañcākṛṣyāntaśceḍayā punaḥ| prakṣālyāntargataṃ tena kalmaṣaṃ tajjalaṃ punaḥ||

कृष्णवर्णं पिङ्गलया रेचयेत्स्वाग्रतस्तथा। क्षिपेदस्त्रेण तत्पश्चात्कल्पिते कुलिशोपले।।

kṛṣṇavarṇaṃ piṅgalayā recayetsvāgratastathā| kṣipedastreṇa tatpaścātkalpite kuliśopale||

एतद्ध्वि सर्वपापघ्नं प्रोक्तं चैवाघमर्षणम। ततश्च हस्तौ प्रक्षाल्य प्राग्वदाचम्य मन्त्रवित।।

etaddhvi sarvapāpaghnaṃ proktaṃ caivāghamarṣaṇam| tataśca hastau prakṣālya prāgvadācamya mantravit||

समुत्थाय च मन्त्रज्ञस्ताम्रपात्रे सुमादिकम। प्रक्षिप्यार्घं प्रदद्याद्वै मूलान्तैर्मन्त्रमुच्चरन।।

samutthāya ca mantrajñastāmrapātre sumādikam| prakṣipyārghaṃ pradadyādvai mūlāntairmantramuccaran||

रविमण्डलसंस्थाय देवायार्घ्यं प्रकल्पयेत। दत्त्वार्घं त्रिरनेनाथ देवं रविगतं स्मरेत।।

ravimaṇḍalasaṃsthāya devāyārghyaṃ prakalpayet| dattvārghaṃ triranenātha devaṃ ravigataṃ smaret||

स्वकल्पोक्तां च गायत्रीं जपेदष्टोत्तरं शतम। अष्टांविंशतिवारं वा गुह्येतिमनुनार्पयेत।।

svakalpoktāṃ ca gāyatrīṃ japedaṣṭottaraṃ śatam| aṣṭāṃviṃśativāraṃ vā guhyetimanunārpayet||

उद्यदादित्यसंकाशां पुस्तकाक्षकरांबुजाम। कृष्णाजिनांबरां ब्राह्मीं ध्यायेत्ताराङ्किते ऽम्बरे।।

udyadādityasaṃkāśāṃ pustakākṣakarāṃbujām| kṛṣṇājināṃbarāṃ brāhmīṃ dhyāyettārāṅkite 'mbare||

मध्याह्ने वरदां देवीं पार्वतीं संस्मरेत्पराम। शुक्लांबरां वृषारूढां त्रिनेत्रां रविबिंबगाम।।

madhyāhne varadāṃ devīṃ pārvatīṃ saṃsmaretparām| śuklāṃbarāṃ vṛṣārūḍhāṃ trinetrāṃ ravibiṃbagām||

वरं पाशं च शूलं च दधानां नृकरोटिकाम। सायाह्ने रत्नभूषाढ्यां पीतकौशेयवाससाम।।

varaṃ pāśaṃ ca śūlaṃ ca dadhānāṃ nṛkaroṭikām| sāyāhne ratnabhūṣāḍhyāṃ pītakauśeyavāsasām||

श्यामरङ्गां चतुर्हस्तां शङ्खचक्रलसत्कराम। गदापद्मधरां देवीं सूर्यासनकृताश्रयाम।।

śyāmaraṅgāṃ caturhastāṃ śaṅkhacakralasatkarām| gadāpadmadharāṃ devīṃ sūryāsanakṛtāśrayām||

ततो देवानृषींश्चैव पितॄंश्चापि विधानवित। तर्पयित्वा स्वेष्टदेवं तर्पयेत्कल्पमार्गतः।।

tato devānṛṣīṃścaiva pitṝṃścāpi vidhānavit| tarpayitvā sveṣṭadevaṃ tarpayetkalpamārgataḥ||

गुरुपङ्क्तिं च संतर्प्यं सांगं सावरणं तथा। सायुधं वैनतेयं संतर्पयामीति तर्पयेत।।

gurupaṅktiṃ ca saṃtarpyaṃ sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tathā| sāyudhaṃ vainateyaṃ saṃtarpayāmīti tarpayet||

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान। विष्वक्सेन च शैलेयं वैष्णवः परितर्पयेत।।

nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhoddhavadārukān| viṣvaksena ca śaileyaṃ vaiṣṇavaḥ paritarpayet||

एवं संतर्प्य विप्रेन्द्र दत्त्वार्ध्यं च विवस्वते। पूजागारं समागत्य प्रक्षाल्याङ्घ्री उपस्पृशेत।।

evaṃ saṃtarpya viprendra dattvārdhyaṃ ca vivasvate| pūjāgāraṃ samāgatya prakṣālyāṅghrī upaspṛśet||

अग्निहोत्रस्थितानग्नीन हुत्वोपस्थाय यत्नतः। पूजास्थलं समागत्य द्वारपूजां समाचरेत।।

agnihotrasthitānagnīn hutvopasthāya yatnataḥ| pūjāsthalaṃ samāgatya dvārapūjāṃ samācaret||

गणेशं चोर्द्ध्वशाखायां महालक्ष्मीं च दक्षिणे। सरस्वतीं वामभागे दक्षे विघ्नेश्वरं पुनः।।

gaṇeśaṃ corddhvaśākhāyāṃ mahālakṣmīṃ ca dakṣiṇe| sarasvatīṃ vāmabhāge dakṣe vighneśvaraṃ punaḥ||

क्षेत्रपालं तथा वामे दक्षे गङ्गां प्रपूजयेत। वामे च यमुनां दक्षे धातारं वामतस्तथा।।

kṣetrapālaṃ tathā vāme dakṣe gaṅgāṃ prapūjayet| vāme ca yamunāṃ dakṣe dhātāraṃ vāmatastathā||

विधातारं शङ्खपद्मनिधींश्च वामदक्षयोः। द्वारपालांस्ततो ऽभ्यर्चेत्तत्तत्कल्पोदितान्सुधीः।।

vidhātāraṃ śaṅkhapadmanidhīṃśca vāmadakṣayoḥ| dvārapālāṃstato 'bhyarcettattatkalpoditānsudhīḥ||

नन्दः सुनन्दश्चण्डश्च प्रचण्डः प्रचलोबलः। भद्रः सुभद्रश्चेत्याद्या वैष्णवा द्वारपालकाः।।

nandaḥ sunandaścaṇḍaśca pracaṇḍaḥ pracalobalaḥ| bhadraḥ subhadraścetyādyā vaiṣṇavā dvārapālakāḥ||

नन्दी भृङ्गी रिटी स्कन्दो गणेशोमामहेश्वराः। वृषभश्च महाकालः शैवा वै द्वारपालकाः।।

nandī bhṛṅgī riṭī skando gaṇeśomāmaheśvarāḥ| vṛṣabhaśca mahākālaḥ śaivā vai dvārapālakāḥ||

ब्राह्मयाद्या मातरो ऽष्टौ तु शक्त्यो द्वाःस्थिताः स्वयम। सेंदुः स्वनामाघर्णाद्या ङेनमोंता इमे स्मृताः।।

brāhmayādyā mātaro 'ṣṭau tu śaktyo dvāḥsthitāḥ svayam| seṃduḥ svanāmāgharṇādyā ṅenamoṃtā ime smṛtāḥ||

ततः स्थित्वासने धीमानाचम्य प्रयतः शुचिः। दिव्यान्तरिक्षभौमांश्च विघ्नानुत्सार्य यत्नतः।।

tataḥ sthitvāsane dhīmānācamya prayataḥ śuciḥ| divyāntarikṣabhaumāṃśca vighnānutsārya yatnataḥ||

केशवाद्यां मातृकान्तु न्यसेद्वैष्णवसत्तमः। केशवः कीर्तिसंयुक्तः कान्त्या नारायणस्तथा।।

keśavādyāṃ mātṛkāntu nyasedvaiṣṇavasattamaḥ| keśavaḥ kīrtisaṃyuktaḥ kāntyā nārāyaṇastathā||

माधवस्तुष्टिसहितो गोविन्दः पुष्टिसंयुतः। विष्णुस्तु धृतिसंयुक्तः शान्तियुङ्मधुसूदनः।।

mādhavastuṣṭisahito govindaḥ puṣṭisaṃyutaḥ| viṣṇustu dhṛtisaṃyuktaḥ śāntiyuṅmadhusūdanaḥ||

त्रिविक्रमः क्रियायुक्तो वामनो दयितायुतः। श्रीधरो मेधया युक्तो हृषीकिशश्च हर्षया।।

trivikramaḥ kriyāyukto vāmano dayitāyutaḥ| śrīdharo medhayā yukto hṛṣīkiśaśca harṣayā||

पद्मनाभयुता श्रद्धा लज्जा दामोदरान्विता। वासुदेवश्च लक्ष्मीयुक संकर्षणसरस्वती।।

padmanābhayutā śraddhā lajjā dāmodarānvitā| vāsudevaśca lakṣmīyuk saṃkarṣaṇasarasvatī||

प्रद्युम्नः प्रीतिसंयुक्तो ऽनिरुद्धो रतिसंयुतः। चक्री जयायुतः पश्चाद्गदी दुर्गासमन्वितः।।

pradyumnaḥ prītisaṃyukto 'niruddho ratisaṃyutaḥ| cakrī jayāyutaḥ paścādgadī durgāsamanvitaḥ||

शार्ङ्गी तु प्रभया युक्तः खड्गी युक्तस्तु सत्यया। शङ्खी चण्डासमायुक्तो हली वाणीसमायुतः।।

śārṅgī tu prabhayā yuktaḥ khaḍgī yuktastu satyayā| śaṅkhī caṇḍāsamāyukto halī vāṇīsamāyutaḥ||

मुसली च बिलासिन्या शूली विजययान्वितः। पाशी विरजया युक्तो कुशी विश्वासमन्वितः।।

musalī ca bilāsinyā śūlī vijayayānvitaḥ| pāśī virajayā yukto kuśī viśvāsamanvitaḥ||

मुकुन्दो विनतायुक्तो नन्दजश्च सुनन्दया। निन्दी स्मृत्या समायुक्तो नरो वृद्ध्या समन्वितः।।

mukundo vinatāyukto nandajaśca sunandayā| nindī smṛtyā samāyukto naro vṛddhyā samanvitaḥ||

समृद्धियुङ्नरकजिच्छुद्धियुक्च हरिः स्मृतः। कृष्णो बुद्ध्या युतः सत्यो भुक्त्या मुक्त्याथ सात्वतः।।

samṛddhiyuṅnarakajicchuddhiyukca hariḥ smṛtaḥ| kṛṣṇo buddhyā yutaḥ satyo bhuktyā muktyātha sātvataḥ||

सौरिक्षमे सूररमे उमायुक्तो जनार्दनः। भूधरः क्लेदिनीयुक्तो विश्वमूर्तिश्च क्लिन्नया।।

saurikṣame sūrarame umāyukto janārdanaḥ| bhūdharaḥ kledinīyukto viśvamūrtiśca klinnayā||

वैकुण्ठो वसुधायुक्तो वसुदःपुरुषोत्तमः। बली तु परया युक्तो बलानुजपरायणे।।

vaikuṇṭho vasudhāyukto vasudaḥpuruṣottamaḥ| balī tu parayā yukto balānujaparāyaṇe||

बालसूक्ष्मे वृषघ्नस्तु संध्यायुक प्रज्ञया वृषः। हंसः प्रभासमायुक्तो वराहो निशया युतः।।

bālasūkṣme vṛṣaghnastu saṃdhyāyuk prajñayā vṛṣaḥ| haṃsaḥ prabhāsamāyukto varāho niśayā yutaḥ||

विमलो धारया युक्तो नृसिंहो विद्युता युतः। केशवादिमातृकाया मुनिर्नारायणो मतः।।

vimalo dhārayā yukto nṛsiṃho vidyutā yutaḥ| keśavādimātṛkāyā munirnārāyaṇo mataḥ||

अमृताद्या च गायत्री छन्दो विष्णुश्च देवता। चक्राद्यायुधसंयुक्तं कुंभादर्शधरं हरिम।।

amṛtādyā ca gāyatrī chando viṣṇuśca devatā| cakrādyāyudhasaṃyuktaṃ kuṃbhādarśadharaṃ harim||

लक्ष्मीयुतं विद्युदाभं बहुभूषायुतं भजेत। एवं ध्यात्वा न्यसेच्छक्तिं श्रीकामपुटिताक्षरम।।

lakṣmīyutaṃ vidyudābhaṃ bahubhūṣāyutaṃ bhajet| evaṃ dhyātvā nyasecchaktiṃ śrīkāmapuṭitākṣaram||

वदेत्तद्विष्णुशक्तिभ्यां हृदयं प्रणवादिकम। त्वगंसृङ्मांसमेदो ऽस्थिमज्जाशुक्राण्यसून्वदेत।।

vadettadviṣṇuśaktibhyāṃ hṛdayaṃ praṇavādikam| tvagaṃsṛṅmāṃsamedo 'sthimajjāśukrāṇyasūnvadet||

प्राणं क्रोधं तथा मभ्यामन्तान्यादिदशस्वपि। एक मौलौ मुखे चैक द्विक नेत्रे द्विकं श्रुतौ।।

prāṇaṃ krodhaṃ tathā mabhyāmantānyādidaśasvapi| eka maulau mukhe caika dvika netre dvikaṃ śrutau||

नसोर्द्वयं कपोले च द्वयं द्वे द्विरदच्छदे। एकं तु रसनामूले ग्रीवायामेकमेव च।।

nasordvayaṃ kapole ca dvayaṃ dve dviradacchade| ekaṃ tu rasanāmūle grīvāyāmekameva ca||

कवर्गं दक्षिणे बाहौ चवर्गं वामबाहुके। टतवर्गौं पादयोस्तु पफौ कुङ्क्षिद्वये न्यसेत।।

kavargaṃ dakṣiṇe bāhau cavargaṃ vāmabāhuke| ṭatavargauṃ pādayostu paphau kuṅkṣidvaye nyaset||

पृष्ठवंशे वमित्युक्तं नाभौ भं हृदये तु मम। यादिसप्तापि धातुस्था हं प्राणे लं तथात्मनि।।

pṛṣṭhavaṃśe vamityuktaṃ nābhau bhaṃ hṛdaye tu mam| yādisaptāpi dhātusthā haṃ prāṇe laṃ tathātmani||

क्षं क्रोधे क्रमतो न्यस्य विष्णु पूजाक्षमो भवेत। पूर्णोदर्या तु श्रीकण्ठो ह्यनन्तो विजरान्वितः।।

kṣaṃ krodhe kramato nyasya viṣṇu pūjākṣamo bhavet| pūrṇodaryā tu śrīkaṇṭho hyananto vijarānvitaḥ||

सूक्ष्मेशः शाल्मलीयुक्तो लोलाक्षीयुक्त्रिमातकः। महेश्वरो वर्तुलाक्ष्याधींशो वै दीर्घघोणया।।

sūkṣmeśaḥ śālmalīyukto lolākṣīyuktrimātakaḥ| maheśvaro vartulākṣyādhīṃśo vai dīrghaghoṇayā||

दिर्घमुख्या भारभूतिस्तिथीशो गोमुखीयुतः। स्थावरेशो दिर्घजिह्वायुग्धरः कुडोदरीयुतः।।

dirghamukhyā bhārabhūtistithīśo gomukhīyutaḥ| sthāvareśo dirghajihvāyugdharaḥ kuḍodarīyutaḥ||

उर्द्धकेश्या तु झिण्टीशो भौतिको विकृतास्यया। सद्यो ज्वालामुखीयुक्तोल्कामुख्यानुग्रहो युतः।।

urddhakeśyā tu jhiṇṭīśo bhautiko vikṛtāsyayā| sadyo jvālāmukhīyuktolkāmukhyānugraho yutaḥ||

अक्रूर आस्यया युक्तो महासेनो विद्यया युतः। क्रोधीशश्चमहाकाल्या चण्डेशेन सरस्वती।।

akrūra āsyayā yukto mahāseno vidyayā yutaḥ| krodhīśaścamahākālyā caṇḍeśena sarasvatī||

पञ्चान्तकः सिद्धगौर्या युक्तश्चाथ शिरोत्तमः। त्रैलोक्यविद्यया युक्तो मन्त्रशक्त्यैकरुद्रकः।।

pañcāntakaḥ siddhagauryā yuktaścātha śirottamaḥ| trailokyavidyayā yukto mantraśaktyaikarudrakaḥ||

क्रूर्मेशः कमठीयुक्तो भूतमात्रैकनेत्रकः। लम्बोदर्या चतुर्वक्रो ह्यजेशो द्राविणीयुतः।।

krūrmeśaḥ kamaṭhīyukto bhūtamātraikanetrakaḥ| lambodaryā caturvakro hyajeśo drāviṇīyutaḥ||

सर्वेशो नागरीयुक्तः सोमेशः खेचरीयुतः। मर्यादया लाङ्गलीशो दारुकेशेन रूपिणी।।

sarveśo nāgarīyuktaḥ someśaḥ khecarīyutaḥ| maryādayā lāṅgalīśo dārukeśena rūpiṇī||

वारुण्या त्वर्द्धनारीशो उमाकान्तो गुनीश्वरः। काकोदर्या तथाषाढी पूतनासंयुक्तो मतः।।

vāruṇyā tvarddhanārīśo umākānto gunīśvaraḥ| kākodaryā tathāṣāḍhī pūtanāsaṃyukto mataḥ||

दण्डीशो भद्रकालीयुत्रीशो योगिनीयुतः। मीनेशः शङ्खिनीयुक्तो मेषेशस्तर्जयनीयुतः।।

daṇḍīśo bhadrakālīyutrīśo yoginīyutaḥ| mīneśaḥ śaṅkhinīyukto meṣeśastarjayanīyutaḥ||

लोहितः कालरात्र्या च शिखीशः कुजनीयुतः। छलगण्डः कपर्दिन्या द्विरण्डेशश्च वज्रया।।

lohitaḥ kālarātryā ca śikhīśaḥ kujanīyutaḥ| chalagaṇḍaḥ kapardinyā dviraṇḍeśaśca vajrayā||

महाबलो जयायुक्तो बलीशः सुमुखेश्वरी। भुजङ्गो रेवतीयुक्तः पिनाकी माधवीयुतः।।

mahābalo jayāyukto balīśaḥ sumukheśvarī| bhujaṅgo revatīyuktaḥ pinākī mādhavīyutaḥ||

खड्गीशो वारुणीयुक्तो बकेशो वायवीयुतः। श्वेतोरस्को विदारिण्या भृगुः सहजया युतः।।

khaḍgīśo vāruṇīyukto bakeśo vāyavīyutaḥ| śvetorasko vidāriṇyā bhṛguḥ sahajayā yutaḥ||

लकुलीशश्च लक्ष्मीयुक शिवेशो व्यापिनीयुतः। संवर्तके महामाया प्रोक्ता श्रीकण्ठमातृका।।

lakulīśaśca lakṣmīyuk śiveśo vyāpinīyutaḥ| saṃvartake mahāmāyā proktā śrīkaṇṭhamātṛkā||

यत्र स्वीशपदं नोक्तं तत्र सर्वत्र योजयेत। मुनिःस्याद्दक्षिणामूर्तिर्गायत्रीछन्द ईरितम।।

yatra svīśapadaṃ noktaṃ tatra sarvatra yojayet| muniḥsyāddakṣiṇāmūrtirgāyatrīchanda īritam||

देवता चार्द्धनारीशो विनियोगो ऽखिलाप्तये। हलो बीजानि चोक्तानि स्वराः शक्तय ईरिताः।।

devatā cārddhanārīśo viniyogo 'khilāptaye| halo bījāni coktāni svarāḥ śaktaya īritāḥ||

कुर्याद्भृगुस्थाकाशेन षड्दीर्घाढ्येन चाङ्गकम। बन्धूकस्वर्णवर्णागं वराक्षाङ्कुशपाशिनम।।

kuryādbhṛgusthākāśena ṣaḍdīrghāḍhyena cāṅgakam| bandhūkasvarṇavarṇāgaṃ varākṣāṅkuśapāśinam||

अर्द्धेन्दुशेखरं त्र्यक्षं देववन्द्यं विचिन्तयेत। ध्यात्वैवं शिवशक्तीश्च चतुर्थी हृदयान्तिम।।

arddhenduśekharaṃ tryakṣaṃ devavandyaṃ vicintayet| dhyātvaivaṃ śivaśaktīśca caturthī hṛdayāntim||

सौबीजमातृकापूर्वे विन्यसेन्मातृका स्थले। विघ्नेशश्च ह्रिया युक्तो विघ्नराजः श्रिया युतः।।

saubījamātṛkāpūrve vinyasenmātṛkā sthale| vighneśaśca hriyā yukto vighnarājaḥ śriyā yutaḥ||

विनायकस्तथा पुष्ट्या शान्तियुक्तः शिवोत्तमः। विघ्नकृत्स्वस्तिसंयुक्तो विघ्नहर्ता सरस्वती।।

vināyakastathā puṣṭyā śāntiyuktaḥ śivottamaḥ| vighnakṛtsvastisaṃyukto vighnahartā sarasvatī||

स्वाहया गणनाथश्च एकदन्तः सुमेधया। कान्त्या युक्तो द्विदन्तस्तु कामिन्या गजवक्रकः।।

svāhayā gaṇanāthaśca ekadantaḥ sumedhayā| kāntyā yukto dvidantastu kāminyā gajavakrakaḥ||

निरञ्जनो मोहिनीयुक्कपर्द्दीतुनटीयुतः। दीर्घजिह्वः पार्वतीयुग्ज्वालिन्या शङ्कुकर्णकः।।

nirañjano mohinīyukkaparddītunaṭīyutaḥ| dīrghajihvaḥ pārvatīyugjvālinyā śaṅkukarṇakaḥ||

वृषध्वजो नन्दया च सुरेश्या गणनायकः। गजेन्दः कामरूपिण्या शूर्पकर्णस्तथोमया।।

vṛṣadhvajo nandayā ca sureśyā gaṇanāyakaḥ| gajendaḥ kāmarūpiṇyā śūrpakarṇastathomayā||

विरोचनस्तेजोवत्या सत्या लम्बोदरेण च। महानन्दश्च विघ्नेश्या चतुर्मूर्तिस्वरूपिणी।।

virocanastejovatyā satyā lambodareṇa ca| mahānandaśca vighneśyā caturmūrtisvarūpiṇī||

सदाशिवः कामदया ह्यामोदो मदजिह्वया। दुमुखो भूतिसंयुक्तः सुमुखो भौतिकीयुतः।।

sadāśivaḥ kāmadayā hyāmodo madajihvayā| dumukho bhūtisaṃyuktaḥ sumukho bhautikīyutaḥ||

प्रमोदधः सितया युक्त एकपादो रमायुतः। द्विजिह्वो महिषीयुक्तो जभिन्या शूरनामकः।।

pramodadhaḥ sitayā yukta ekapādo ramāyutaḥ| dvijihvo mahiṣīyukto jabhinyā śūranāmakaḥ||

वीरो विकर्णया युक्तः षण्मुखो भृकुटीयुतः। वरदो लज्जया वामदेवंशो दीर्घघोणया।।

vīro vikarṇayā yuktaḥ ṣaṇmukho bhṛkuṭīyutaḥ| varado lajjayā vāmadevaṃśo dīrghaghoṇayā||

धनुर्द्धर्या वक्रतुडो द्विंरण्डो यामिनीयुतः। सेनानी रात्रिसंयुक्तः कामान्धो ग्रामणीयुतः।।

dhanurddharyā vakratuḍo dviṃraṇḍo yāminīyutaḥ| senānī rātrisaṃyuktaḥ kāmāndho grāmaṇīyutaḥ||

मत्तः शशिप्रभायुक्तो विमत्तो लोलनेत्रया। मत्तवाहश्चञ्चलया जटी दीप्तिसमन्वितः।।

mattaḥ śaśiprabhāyukto vimatto lolanetrayā| mattavāhaścañcalayā jaṭī dīptisamanvitaḥ||

मुंही सुभगया युक्तः खड्गी दुर्भगया युतः। वरेण्यश्च शिवायुक्तो भगया वृषकेतनः।।

muṃhī subhagayā yuktaḥ khaḍgī durbhagayā yutaḥ| vareṇyaśca śivāyukto bhagayā vṛṣaketanaḥ||

भक्ष्यप्रियो भगिन्या च गणेशो भगिनीयुतः। मेघनादः सुभगया व्यापी स्यात्कालरात्रियुक।।

bhakṣyapriyo bhaginyā ca gaṇeśo bhaginīyutaḥ| meghanādaḥ subhagayā vyāpī syātkālarātriyuk||

गणेश्वरः कालिङ्कया प्रोक्ता विघ्नेशमातृकाः। गणेशमातृकायास्तु गणो मुनिभिरीरितः।।

gaṇeśvaraḥ kāliṅkayā proktā vighneśamātṛkāḥ| gaṇeśamātṛkāyāstu gaṇo munibhirīritaḥ||

त्रिवृद्गायत्रिकाछन्दो देवः शक्तिगणेश्वरः। षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि ततः स्मरेत।।

trivṛdgāyatrikāchando devaḥ śaktigaṇeśvaraḥ| ṣaḍdīrghāḍhyena bījena kṛtvāṅgāni tataḥ smaret||

पांशाङ्कुशाभयवरान्दधानं कञ्जहस्तया। पत्न्याश्लिष्टं रक्ततनुं त्रिनेत्रं गणपे भवेत।।

pāṃśāṅkuśābhayavarāndadhānaṃ kañjahastayā| patnyāśliṣṭaṃ raktatanuṃ trinetraṃ gaṇape bhavet||

एवं ध्यात्वा न्यसेत्स्वीयबीजपूर्वाक्षरान्वितम। निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्ततेधिकाः।।

evaṃ dhyātvā nyasetsvīyabījapūrvākṣarānvitam| nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistatedhikāḥ||

दीपिका रेचिका चापि मोचिका च पराभिधा। सूक्ष्मासूक्ष्मामृता ज्ञानामृता चाप्यायिनी तथा।।

dīpikā recikā cāpi mocikā ca parābhidhā| sūkṣmāsūkṣmāmṛtā jñānāmṛtā cāpyāyinī tathā||

व्यापिनी व्योमरूपा चानन्ता सृष्टिः समृद्धिका। स्मृतिर्मेधा ततः कान्तिर्लक्ष्मीर्द्धृतिः स्थिरा स्थितिः।।

vyāpinī vyomarūpā cānantā sṛṣṭiḥ samṛddhikā| smṛtirmedhā tataḥ kāntirlakṣmīrddhṛtiḥ sthirā sthitiḥ||

सिद्धिर्जरा पालिनी च क्षान्तिरीश्वरीका रतिः। कामिको वरदा वाथ ह्लादिनी प्रीतिसंयुता।।

siddhirjarā pālinī ca kṣāntirīśvarīkā ratiḥ| kāmiko varadā vātha hlādinī prītisaṃyutā||

दीर्घा तीक्ष्णा तथा रौद्रा प्रोक्ता निद्रा च तन्द्रिका। क्षुधा च क्रोधिनी पश्चाक्रियाकारी समृत्युका।।

dīrghā tīkṣṇā tathā raudrā proktā nidrā ca tandrikā| kṣudhā ca krodhinī paścākriyākārī samṛtyukā||

पीता श्रेतारुणा पश्चादसितानन्तया युता। उक्ता कलामातृकैवं तत्तद्भक्तः समाचरेत।।

pītā śretāruṇā paścādasitānantayā yutā| uktā kalāmātṛkaivaṃ tattadbhaktaḥ samācaret||

कलायुङ्मातृकायास्तु मुनिः प्रोक्तः प्रजापतिः। गायत्रीछन्द आख्यातं देवता शारदाभिधा।।

kalāyuṅmātṛkāyāstu muniḥ proktaḥ prajāpatiḥ| gāyatrīchanda ākhyātaṃ devatā śāradābhidhā||

ह्रस्वदीर्घान्तरस्थैश्च तारैः कुर्यात्षडङ्गकम। पद्मचक्रगुणैणांश्च दधतीं च त्रिलोचनाम।।

hrasvadīrghāntarasthaiśca tāraiḥ kuryātṣaḍaṅgakam| padmacakraguṇaiṇāṃśca dadhatīṃ ca trilocanām||

पञ्चवक्रां भारतीं तां मुक्ताभूषां भजेत्सुधीः। ध्यात्वैवं तारपूर्वां तां न्यसेन्ङन्तकलान्विताम।।

pañcavakrāṃ bhāratīṃ tāṃ muktābhūṣāṃ bhajetsudhīḥ| dhyātvaivaṃ tārapūrvāṃ tāṃ nyasenṅantakalānvitām||

ततश्च मूलमन्त्रस्य षडङ्गानि समाचरेत। हृदयादिचतुर्थ्यन्ते जातीः संयोज्य विन्यसेत।।

tataśca mūlamantrasya ṣaḍaṅgāni samācaret| hṛdayādicaturthyante jātīḥ saṃyojya vinyaset||

नमः स्वाहा वषट हुं वौषट फट जातय ईरिताः। ततो ध्यात्वेष्टदेवं तं भूषायुधसमन्वितम।।

namaḥ svāhā vaṣaṭ huṃ vauṣaṭ phaṭ jātaya īritāḥ| tato dhyātveṣṭadevaṃ taṃ bhūṣāyudhasamanvitam||

न्यस्याङ्गषट्कं तन्मूर्तौं ततः पूजनमारभेत।।

nyasyāṅgaṣaṭkaṃ tanmūrtauṃ tataḥ pūjanamārabhet||

अथ वक्ष्ये देवपूजां साधकाभीष्टसिद्धिदाम। त्रिकोणं चतुरस्रं वा वामभागे प्रकल्प्य च।।

atha vakṣye devapūjāṃ sādhakābhīṣṭasiddhidām| trikoṇaṃ caturasraṃ vā vāmabhāge prakalpya ca||

सम्पूज्या स्रेण संक्षाल्य हृदाधारं निधाय च। तत्राग्निमण्डलं चेद्वा पात्रं संक्षाल्य चास्रतः।।

sampūjyā sreṇa saṃkṣālya hṛdādhāraṃ nidhāya ca| tatrāgnimaṇḍalaṃ cedvā pātraṃ saṃkṣālya cāsrataḥ||

आधारे नामसं स्थाप्य तत्र चेद्रविमण्डलम। क्लिममातृका पूलमुञ्चरन्पूरपेज्जलैः।।

ādhāre nāmasaṃ sthāpya tatra cedravimaṇḍalam| klimamātṛkā pūlamuñcaranpūrapejjalaiḥ||

चत्रेञ्जुमण्डलं प्रार्च्य तीर्थान्यावाह्य पूर्ववत। गोमुद्रयामृतीकृत्य कवचेनावगुण्ठयेत।।

catreñjumaṇḍalaṃ prārcya tīrthānyāvāhya pūrvavat| gomudrayāmṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhayet||

संक्षाल्यास्रेण प्रणवं तदुपर्यष्टधा जपेत। सामान्यार्घमिदं प्रोक्तं सर्वसिद्धिकरं नृणाम।।

saṃkṣālyāsreṇa praṇavaṃ taduparyaṣṭadhā japet| sāmānyārghamidaṃ proktaṃ sarvasiddhikaraṃ nṛṇām||

तज्जलं र्किचिदुदूधृत्य प्रोक्षिण्या साधकोत्तमः। आत्मानं यागवस्तूनि तेन संप्रोक्षयेत्पुथक।।

tajjalaṃ rkicidudūdhṛtya prokṣiṇyā sādhakottamaḥ| ātmānaṃ yāgavastūni tena saṃprokṣayetputhak||

आत्मवामाग्रतः कुर्यात्षट्ट्कोणान्तस्रिकोणकम। चतुरस्रेण संवेष्ट्य संक्षाल्यार्घोदकेन च।।

ātmavāmāgrataḥ kuryātṣaṭṭkoṇāntasrikoṇakam| caturasreṇa saṃveṣṭya saṃkṣālyārghodakena ca||

ततस्तु साधकश्रेष्ठः स्तंभयेच्छङ्खमुद्रया। आग्नेयादिषु कोणेषु हृदाद्यङ्गचतुष्टयम।।

tatastu sādhakaśreṣṭhaḥ staṃbhayecchaṅkhamudrayā| āgneyādiṣu koṇeṣu hṛdādyaṅgacatuṣṭayam||

नेत्रं मध्ये दिक्षु चास्रं त्रिकोणे पूजयेत्ततः। मूलखण्डत्रयेनाथाधारशक्तिं तु मध्यगाम।।

netraṃ madhye dikṣu cāsraṃ trikoṇe pūjayettataḥ| mūlakhaṇḍatrayenāthādhāraśaktiṃ tu madhyagām||

एवं संपूज्य विधिवदस्रंसंक्षालितं हृदा। प्रतिष्टाप्य त्रिपदिकां पूजयेन्मनुनामुना।।

evaṃ saṃpūjya vidhivadasraṃsaṃkṣālitaṃ hṛdā| pratiṣṭāpya tripadikāṃ pūjayenmanunāmunā||

मं वह्निमण्डला येति ततो देशकलात्मने। अमुकार्ध्येति पात्रान्ते सनापहृदयोंऽतिमे।।

maṃ vahnimaṇḍalā yeti tato deśakalātmane| amukārdhyeti pātrānte sanāpahṛdayoṃ'time||

चतुर्विंशतिवर्णो ऽयमाधारस्यार्चने मनुः। स्वमन्त्रक्षालितं शरंवं संस्याप्याय समर्चयेत।।

caturviṃśativarṇo 'yamādhārasyārcane manuḥ| svamantrakṣālitaṃ śaraṃvaṃ saṃsyāpyāya samarcayet||

तारः कारंममहांस्ते तु ततो जलचराय च। वर्म फट हृदयं पाञ्चजन्याय हृदयं मनेः।।

tāraḥ kārṃmamahāṃste tu tato jalacarāya ca| varma phaṭ hṛdayaṃ pāñcajanyāya hṛdayaṃ maneḥ||

तत्रार्कमण्डलायेति द्वादशान्ते कलारमने। अमुकार्ध्येति पात्रान्ते नमोन्तस्त्र्यक्षिवर्णवान।।

tatrārkamaṇḍalāyeti dvādaśānte kalāramane| amukārdhyeti pātrānte namontastryakṣivarṇavān||

सम्पूज्य तेन तत्रार्चेद्द्वादशार्ककलाः क्रमात। ततः शुद्धजलैर्मूलं विलोममातृकां पठन।।

sampūjya tena tatrārceddvādaśārkakalāḥ kramāt| tataḥ śuddhajalairmūlaṃ vilomamātṛkāṃ paṭhan||

शङ्खमापूरयेत्तस्मिन्पूजयेन्मनुनामुना। ओं सोममण्डलायेति षोडशान्ते कलात्मने।।

śaṅkhamāpūrayettasminpūjayenmanunāmunā| oṃ somamaṇḍalāyeti ṣoḍaśānte kalātmane||

अमुकार्ध्यामृतायेति हृन्मनुश्चार्ध्यपूजने। तत्र षोडशसंख्याका यजेञ्चन्द्रमसः कलाः।।

amukārdhyāmṛtāyeti hṛnmanuścārdhyapūjane| tatra ṣoḍaśasaṃkhyākā yajeñcandramasaḥ kalāḥ||

ततस्तु तीर्थान्यावाह्य गङ्गे चेत्यादिपूर्ववत। गोमुद्रयामृतीकृत्याच्छादयेन्मत्स्ममुद्रया।।

tatastu tīrthānyāvāhya gaṅge cetyādipūrvavat| gomudrayāmṛtīkṛtyācchādayenmatsmamudrayā||

कवचेनावगुण्ठ्याथ रक्षेदस्त्रेण तत्पुनः। चिन्तयित्वेष्टदेवं च ततो मुद्राः प्रदर्शयेत।।

kavacenāvaguṇṭhyātha rakṣedastreṇa tatpunaḥ| cintayitveṣṭadevaṃ ca tato mudrāḥ pradarśayet||

शङ्खमौशलचकाख्याः परमीकरणं ततः। महामुद्रां योनिमुद्रां दर्शयेत्क्रमतः सुधीः।।

śaṅkhamauśalacakākhyāḥ paramīkaraṇaṃ tataḥ| mahāmudrāṃ yonimudrāṃ darśayetkramataḥ sudhīḥ||

गारुडी गालिनी चैव मुख्ये मुद्रे प्रकीर्तिते। गन्धपुष्पादिभिस्तत्र पूजयेद्देवतां स्मरनट।।

gāruḍī gālinī caiva mukhye mudre prakīrtite| gandhapuṣpādibhistatra pūjayeddevatāṃ smaranaṭ||

अष्टकृत्वो जपेन्मूलं प्रणवं चाष्टधा तथा। शङ्खाद्दक्षिणदिग्भागे प्रोक्षणीपात्रमादिशेत।।

aṣṭakṛtvo japenmūlaṃ praṇavaṃ cāṣṭadhā tathā| śaṅkhāddakṣiṇadigbhāge prokṣaṇīpātramādiśet||

प्रोक्षण्यां तज्जलं किञ्चित्कृत्वात्मानं त्रिधा ततः। आत्मतत्त्वात्मने हृञ्च विद्यातत्त्वात्मने नमः।।

prokṣaṇyāṃ tajjalaṃ kiñcitkṛtvātmānaṃ tridhā tataḥ| ātmatattvātmane hṛñca vidyātattvātmane namaḥ||

शिवतत्त्वात्मने हृञ्च इत्येतैर्मनुभिस्त्रिभिः। प्रोक्षेत्पुष्पाक्षतैश्चापि मण्डलं विधिवत्सुधीः।।

śivatattvātmane hṛñca ityetairmanubhistribhiḥ| prokṣetpuṣpākṣataiścāpi maṇḍalaṃ vidhivatsudhīḥ||

अथवा मूलगायत्र्या पूजाद्रव्याणि प्रोक्षयेत। पाद्यार्ध्याचमनूयार्थं मधुपर्कार्थमप्युत।।

athavā mūlagāyatryā pūjādravyāṇi prokṣayet| pādyārdhyācamanūyārthaṃ madhuparkārthamapyuta||

पात्राण्याधारयुक्तानि स्थापयेद्विधिना पुरः। पाद्यं श्यामाकदूर्वाब्जविष्णुक्रान्तजलैः स्मृतम।।

pātrāṇyādhārayuktāni sthāpayedvidhinā puraḥ| pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntajalaiḥ smṛtam||

अर्ध्यं पुष्पाक्षतयवैः कुशाग्रतिलसर्षपैः। गन्धदूर्वादलैः प्रोक्तं ततश्चाचमनीयकम।।

ardhyaṃ puṣpākṣatayavaiḥ kuśāgratilasarṣapaiḥ| gandhadūrvādalaiḥ proktaṃ tataścācamanīyakam||

जातीफलं च कङ्कोलं लवङ्गं च जलान्वितम। क्षौद्राज्यदधिसंमिश्रं मधुपर्कसमीरितम।।

jātīphalaṃ ca kaṅkolaṃ lavaṅgaṃ ca jalānvitam| kṣaudrājyadadhisaṃmiśraṃ madhuparkasamīritam||

एकस्मिन्नथवा पात्रे पाद्यादीनि प्रकल्पयेत। शङ्करार्कार्चने शङ्खमयेनैव प्रशस्यते।।

ekasminnathavā pātre pādyādīni prakalpayet| śaṅkarārkārcane śaṅkhamayenaiva praśasyate||

श्वेताकृष्णारुणापीताश्यामारक्तासितासिताः। रक्तांबराभयकराध्येयाःस्पुः पीठशक्तयः।।

śvetākṛṣṇāruṇāpītāśyāmāraktāsitāsitāḥ| raktāṃbarābhayakarādhyeyāḥspuḥ pīṭhaśaktayaḥ||

स्वर्णादिलिखिते यन्त्रे शालग्रामे मणौ तथा। विधिना स्थापितायां वा प्रतिमायां प्रपूजयेत।।

svarṇādilikhite yantre śālagrāme maṇau tathā| vidhinā sthāpitāyāṃ vā pratimāyāṃ prapūjayet||

अङ्गुष्टादिवितस्त्यन्तमाना स्वर्णादिधातुभिः। निर्मिता शुभदा गेहे पूजनाय दिने दिने।।

aṅguṣṭādivitastyantamānā svarṇādidhātubhiḥ| nirmitā śubhadā gehe pūjanāya dine dine||

वक्रां दग्धां खण्डितां च भिन्नमूर्द्धदृशं पुननः। स्पष्टां वाप्य न्त्यजाद्यैश्च प्रतिमां नैव पूजयेत।।

vakrāṃ dagdhāṃ khaṇḍitāṃ ca bhinnamūrddhadṛśaṃ punanaḥ| spaṣṭāṃ vāpya ntyajādyaiśca pratimāṃ naiva pūjayet||

बाणादिलिङ्गे वाभ्यर्चेत्सर्वलक्षणलक्षिते। मूलेन मूर्तिं संकल्प्य ध्यात्वा देवं यथोदितम।।

bāṇādiliṅge vābhyarcetsarvalakṣaṇalakṣite| mūlena mūrtiṃ saṃkalpya dhyātvā devaṃ yathoditam||

आवाहा पूजयेतस्यां परिवारगणैः सह। शालग्रामे स्थापितायां नावाहनविसर्जने।।

āvāhā pūjayetasyāṃ parivāragaṇaiḥ saha| śālagrāme sthāpitāyāṃ nāvāhanavisarjane||

पुष्पाञ्जलिं समादाय ध्यात्वा मन्त्रमुदीरयेत।।

puṣpāñjaliṃ samādāya dhyātvā mantramudīrayet||

आत्मसंस्थमजं शुद्धं त्वामहं परमेश्वर। अरण्यामिव हव्याशं मूर्तावावाहयाम्यहम।।

ātmasaṃsthamajaṃ śuddhaṃ tvāmahaṃ parameśvara| araṇyāmiva havyāśaṃ mūrtāvāvāhayāmyaham||

तवेयं हि महामूर्तिस्तस्यां त्वां सर्वगं प्रभो। भक्तिरेवहसमाकृष्टं दीपवत्स्थापयाम्यहम।।

taveyaṃ hi mahāmūrtistasyāṃ tvāṃ sarvagaṃ prabho| bhaktirevahasamākṛṣṭaṃ dīpavatsthāpayāmyaham||

सर्वान्तर्यामिणे देवं सर्वबीजमय शुभम। रवात्मस्थआय परं शुद्धमासनं कल्पयाव्यहम।।

sarvāntaryāmiṇe devaṃ sarvabījamaya śubham| ravātmasthaāya paraṃ śuddhamāsanaṃ kalpayāvyaham||

अनन्या तव देवेश मूर्तिशक्तिरियं प्रभो। सांनिध्यं कुरु तस्यां त्वं भक्तानुग्राहकारक।।

ananyā tava deveśa mūrtiśaktiriyaṃ prabho| sāṃnidhyaṃ kuru tasyāṃ tvaṃ bhaktānugrāhakāraka||

अज्ञानाजुच मत्तत्त्वाद्वैकल्यात्साधनस्य च। यद्यपूर्णं भवेत्कल्पं कतथाप्यभिमुखो भव।।

ajñānājuca mattattvādvaikalyātsādhanasya ca| yadyapūrṇaṃ bhavetkalpaṃ katathāpyabhimukho bhava||

दृशा पूयूषवर्षिण्या पूरयन्यज्ञविष्टरे। मूर्तौं वा यज्ञसंपूर्त्यै स्थितो भव महेश्वर।।

dṛśā pūyūṣavarṣiṇyā pūrayanyajñaviṣṭare| mūrtauṃ vā yajñasaṃpūrtyai sthito bhava maheśvara||

अभक्तवाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रदूरायितद्युते। स्वतेजः पञ्जरेणाशु वेष्टितो भव सर्वतः।।

abhaktavāṅmanaścakṣuḥ śrotradūrāyitadyute| svatejaḥ pañjareṇāśu veṣṭito bhava sarvataḥ||

यस्य दर्शनामिच्छन्ति देवाः स्वाभीष्टसिद्धये। तस्मै ते परमेशाय स्वागतं स्वागतं च मे।।

yasya darśanāmicchanti devāḥ svābhīṣṭasiddhaye| tasmai te parameśāya svāgataṃ svāgataṃ ca me||

कृतार्थो ऽनुगृहीतो ऽस्मि सफलं जीवितं मम। आगतो देवदेवेशः सुखागतमिदं पुनः।।

kṛtārtho 'nugṛhīto 'smi saphalaṃ jīvitaṃ mama| āgato devadeveśaḥ sukhāgatamidaṃ punaḥ||

यद्भक्तिलेप्तसंपर्कात्परमानन्दसंभवः। तस्मै मे परणाब्जाय पाद्यं शुद्धाय कल्प्यते।।

yadbhaktileptasaṃparkātparamānandasaṃbhavaḥ| tasmai me paraṇābjāya pādyaṃ śuddhāya kalpyate||

वेदानामपि वेदाय देवानां देवतात्मने। आचामं कल्पयामीश शुद्धानां शुद्धिहेतवे।।

vedānāmapi vedāya devānāṃ devatātmane| ācāmaṃ kalpayāmīśa śuddhānāṃ śuddhihetave||

तापत्रयहर दिव्यं परमानन्दलक्षणम। तापत्रयविनिर्मुक्त्यै तवार्घ्यं कल्पयाम्यहम।।

tāpatrayahara divyaṃ paramānandalakṣaṇam| tāpatrayavinirmuktyai tavārghyaṃ kalpayāmyaham||

सर्वकालुष्यहीनाय परिपूर्णसुखात्मने। मधुपर्कमिदं देव कल्पयामि प्रसीद मे।।

sarvakāluṣyahīnāya paripūrṇasukhātmane| madhuparkamidaṃ deva kalpayāmi prasīda me||

अवच्छिष्टो ऽप्यशुचिर्वापि यस्य स्मरणमात्रतः। शुद्धिमाप्नोति तस्मै ते पुनराचमनीयकम।।

avacchiṣṭo 'pyaśucirvāpi yasya smaraṇamātrataḥ| śuddhimāpnoti tasmai te punarācamanīyakam||

स्नेहं गृहाण स्नेहेन लोकनाथ महाशय। सर्वलोकेषु शुद्धात्मन्ददामि स्नेहमुत्तमम।।

snehaṃ gṛhāṇa snehena lokanātha mahāśaya| sarvalokeṣu śuddhātmandadāmi snehamuttamam||

परमानन्दबोधाब्धिनिमग्ननिजमूर्तये। सांगोपाङ्गमिदं स्नानं कल्पयाम्यहमीश ते। सहस्रं वा शतं वापि यथाशक्त्यादरेण च।।

paramānandabodhābdhinimagnanijamūrtaye| sāṃgopāṅgamidaṃ snānaṃ kalpayāmyahamīśa te| sahasraṃ vā śataṃ vāpi yathāśaktyādareṇa ca||

गन्धपुष्पादिकैरीश मनुनां चाभिषिञ्चेत।।

gandhapuṣpādikairīśa manunāṃ cābhiṣiñcet||

मायाचि त्रपटच्छन्ननिजगुह्योरुतेजसे। निरावरणविज्ञान वासस्ते कल्पयाम्यहम।।

māyāci trapaṭacchannanijaguhyorutejase| nirāvaraṇavijñāna vāsaste kalpayāmyaham||

यमाश्रित्य म हामाया जगत्संमोहिनी सदा। तस्मै ते परमेशाय कल्पयाम्युत्तरीयकम।।

yamāśritya ma hāmāyā jagatsaṃmohinī sadā| tasmai te parameśāya kalpayāmyuttarīyakam||

रक्तं शक्त्यर्कविघ्नेषु पीतंविष्णौ सितं शिवे। तैलादिदूषितं जीर्णं सच्छिद्रं मलिनं त्यजेत।।

raktaṃ śaktyarkavighneṣu pītaṃviṣṇau sitaṃ śive| tailādidūṣitaṃ jīrṇaṃ sacchidraṃ malinaṃ tyajet||

यस्य शक्तित्रयेणदं संप्रीतमखिलं जगत। यज्ञसूत्राय तस्मै ते यज्ञसूत्रं प्रकल्पये।।

yasya śaktitrayeṇadaṃ saṃprītamakhilaṃ jagat| yajñasūtrāya tasmai te yajñasūtraṃ prakalpaye||

स्वभावसुन्दराङ्गाय नानाशक्त्याश्रयाय ते। भूषणानि विचित्राणि कल्पयाम्यमरार्चित।।

svabhāvasundarāṅgāya nānāśaktyāśrayāya te| bhūṣaṇāni vicitrāṇi kalpayāmyamarārcita||

परमानन्दसौरभ्यपरिपूर्णदिगन्तरम। गृहाण परम गन्ध कृपया परमेश्वर।।

paramānandasaurabhyaparipūrṇadigantaram| gṛhāṇa parama gandha kṛpayā parameśvara||

तुरीयवनसंभूतं नानागुणमनोहरम। अमन्दसौरभपुष्पं गृह्यतामिदमुत्तमम। जपाक्षतार्कधत्तूरान्विष्णौ नैवार्पयेत्क्वचित।।

turīyavanasaṃbhūtaṃ nānāguṇamanoharam| amandasaurabhapuṣpaṃ gṛhyatāmidamuttamam| japākṣatārkadhattūrānviṣṇau naivārpayetkvacit||

केतकीं कुटजं कुन्दं बन्धूकं केसरं जपाम। मालतीपुष्पक चैव नार्पयेत्तु महेश्वरे।।

ketakīṃ kuṭajaṃ kundaṃ bandhūkaṃ kesaraṃ japām| mālatīpuṣpaka caiva nārpayettu maheśvare||

मातुलिङ्गं च तगरं रवौ नैवार्पयेत्क्वचित। शक्तौ दूर्वार्कमन्दारान गणेशे तुलसीं त्यजेत।।

mātuliṅgaṃ ca tagaraṃ ravau naivārpayetkvacit| śaktau dūrvārkamandārān gaṇeśe tulasīṃ tyajet||

सरोजिनीदमनकौ तथा मरुबकः कुशः। विष्णुक्रान्ता नागवल्ली दूर्वापामार्गदाडिमौ।।

sarojinīdamanakau tathā marubakaḥ kuśaḥ| viṣṇukrāntā nāgavallī dūrvāpāmārgadāḍimau||

धात्री मुनियुतानां च पत्रैर्देवार्चनं चरेत। कदली बदरी धात्री तिन्तिणी बीजपूरकम।।

dhātrī muniyutānāṃ ca patrairdevārcanaṃ caret| kadalī badarī dhātrī tintiṇī bījapūrakam||

आम्रदाडिमजंबीरजंबूपनसभूरुहाः। एतेषां तु फलैः कुर्याद्देवतापूजनं बुधः।।

āmradāḍimajaṃbīrajaṃbūpanasabhūruhāḥ| eteṣāṃ tu phalaiḥ kuryāddevatāpūjanaṃ budhaḥ||

शुष्कैस्तु नार्चयेद्देवं पत्रैः पुष्पैः फलैरपि।।

śuṣkaistu nārcayeddevaṃ patraiḥ puṣpaiḥ phalairapi||

धात्री खदिरबित्वानां तमालस्य दलानि च। छिन्नभिन्नान्यपि मुने न दूष्याणि जगुर्बुधाः।।

dhātrī khadirabitvānāṃ tamālasya dalāni ca| chinnabhinnānyapi mune na dūṣyāṇi jagurbudhāḥ||

पद्ममामलकं तिष्टेच्छुद्धं चैव दिनत्रयम। सर्वदा तुलसी शुद्धा बिल्वपत्राणि वै तथा।।

padmamāmalakaṃ tiṣṭecchuddhaṃ caiva dinatrayam| sarvadā tulasī śuddhā bilvapatrāṇi vai tathā||

पलाशकाशकुसुमैस्तमालतुलसीदलैः। छात्रीदलैश्च दूर्वाभिर्नार्चयेज्जगदंबिकाम।।

palāśakāśakusumaistamālatulasīdalaiḥ| chātrīdalaiśca dūrvābhirnārcayejjagadaṃbikām||

नार्पयेत्कुसुमं पत्रं फलं देवे ह्यधोमुखम। पुष्पपत्रादिकं विप्र यथोत्पन्नं तथार्पयेत।।

nārpayetkusumaṃ patraṃ phalaṃ deve hyadhomukham| puṣpapatrādikaṃ vipra yathotpannaṃ tathārpayet||

वनस्पतिरसं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम। आघ्रेयं देवदेवेश धूपं भक्त्या गृहाम मे।।

vanaspatirasaṃ divyaṃ gandhāḍhyaṃ sumanoharam| āghreyaṃ devadeveśa dhūpaṃ bhaktyā gṛhāma me||

सुप्रकाशं महादीपं सर्वदा तिमिरापहम। घृतवर्तिसमायुक्तं गृहाण मम सत्कृतम।।

suprakāśaṃ mahādīpaṃ sarvadā timirāpaham| ghṛtavartisamāyuktaṃ gṛhāṇa mama satkṛtam||

अन्नं चतुर्विधं स्वादु रसैः षड्भिः समन्वितम। भक्त्या गृहाण मे देव नैवेद्यन्तुष्टिदंसदा।।

annaṃ caturvidhaṃ svādu rasaiḥ ṣaḍbhiḥ samanvitam| bhaktyā gṛhāṇa me deva naivedyantuṣṭidaṃsadā||

नागवल्लीदलं श्रेष्ठं पूगखदिरचूर्णयुक। कर्पूरादिसुगन्धाढ्यं यद्दत्तं तद्गृहाण मे।।

nāgavallīdalaṃ śreṣṭhaṃ pūgakhadiracūrṇayuk| karpūrādisugandhāḍhyaṃ yaddattaṃ tadgṛhāṇa me||

दद्यात्पुष्पाञ्जलिं पश्चात्कुर्यादावरणार्चनम।।

dadyātpuṣpāñjaliṃ paścātkuryādāvaraṇārcanam||

यदाशाभिमुखो भूत्वा पूजनं तु समाचरेत। सैव प्राची तु विज्ञेया ततो ऽन्या विदिशो दश।।

yadāśābhimukho bhūtvā pūjanaṃ tu samācaret| saiva prācī tu vijñeyā tato 'nyā vidiśo daśa||

केशरेष्वग्निकोणादि हृदयादीनि पूजयेत। नेत्रमग्रे दिक्षु चास्त्रं अङ्गमन्त्रैर्यथाक्रमम।।

keśareṣvagnikoṇādi hṛdayādīni pūjayet| netramagre dikṣu cāstraṃ aṅgamantrairyathākramam||

शुक्लश्वेतसितश्यामकृष्णरक्तार्चिषः क्रमात। वराभयकरा ध्येयाः स्वस्वदिक्ष्वं गशक्तयः।।

śuklaśvetasitaśyāmakṛṣṇaraktārciṣaḥ kramāt| varābhayakarā dhyeyāḥ svasvadikṣvaṃ gaśaktayaḥ||

अमुकावरणान्ते तु देवता इति संवदेत। सालङ्कारास्ततः पश्चात्सांगाः सपरिचारिकाः।।

amukāvaraṇānte tu devatā iti saṃvadet| sālaṅkārāstataḥ paścātsāṃgāḥ saparicārikāḥ||

सवाहनाः सायुधाश्च ततः सर्वो पचारकैः। संपूजितास्तर्पिताश्च वरदाः संत्विदं पठेत।।

savāhanāḥ sāyudhāśca tataḥ sarvo pacārakaiḥ| saṃpūjitāstarpitāśca varadāḥ saṃtvidaṃ paṭhet||

मूलान्ते च समुञ्चार्य दिवतायै निवेदयेत। अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सल।।

mūlānte ca samuñcārya divatāyai nivedayet| abhīṣṭasiddhiṃ me dehi śaraṇāgatavatsala||

भक्तया समर्पये तुभ्यममुकावरणार्चनम। इत्युञ्चार्य क्षिपेत्पुष्पाञ्जलिं देवस्य मस्तके।।

bhaktayā samarpaye tubhyamamukāvaraṇārcanam| ityuñcārya kṣipetpuṣpāñjaliṃ devasya mastake||

ततस्त्वभ्यर्च्यनीयाः स्युः कल्पोक्ताश्चावृतीः क्रमात। सायुधांस्तत इन्द्राद्यान्स्वस्वदिक्षु प्रपूजयेत।।

tatastvabhyarcyanīyāḥ syuḥ kalpoktāścāvṛtīḥ kramāt| sāyudhāṃstata indrādyānsvasvadikṣu prapūjayet||

इद्रो वह्निर्यमो रक्षो वरुणः पवनो विधुः। ईशानो ऽथ विधिश्चैवमधस्तात्पन्न गाधिपः।।

idro vahniryamo rakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ| īśāno 'tha vidhiścaivamadhastātpanna gādhipaḥ||

ऐरावतस्तथा मेषो महिषः प्रेतस्तिमिर्मृगः। वाजी वृषो हंसकूर्मौं वाहनानि विदुर्बुधाः।।

airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretastimirmṛgaḥ| vājī vṛṣo haṃsakūrmauṃ vāhanāni vidurbudhāḥ||

वज्रं शक्तिं दण्डखड्गौ पाशां कुशगदा अपि। त्रिशूलं पद्मचक्रे च क्रमादिन्द्रादिहेतयः।।

vajraṃ śaktiṃ daṇḍakhaḍgau pāśāṃ kuśagadā api| triśūlaṃ padmacakre ca kramādindrādihetayaḥ||

समाप्यावरणार्चां तु देवतारार्तिकं चरेत। शङ्खतोयं परिक्षिप्योद्वाहुर्नृत्यन पतेत्क्षितौ।।

samāpyāvaraṇārcāṃ tu devatārārtikaṃ caret| śaṅkhatoyaṃ parikṣipyodvāhurnṛtyan patetkṣitau||

दण्डवञ्चाप्यथोत्थाय प्रार्थयित्वा निजे श्वरम। दक्षिणे स्थण्डिलं कृत्वा तत्र संस्कारमाचरेत।।

daṇḍavañcāpyathotthāya prārthayitvā nije śvaram| dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvā tatra saṃskāramācaret||

मूलेनेक्षणमस्त्रेण प्रोक्षणं ताडनं पुनः। कुशैस्तद्वर्मणाभ्युक्ष्य पूज्य तत्र न्यसेद्वसुम।।

mūlenekṣaṇamastreṇa prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ punaḥ| kuśaistadvarmaṇābhyukṣya pūjya tatra nyasedvasum||

प्रदाप्य तत्र जुहुयाद्ध्यात्वा चैवेष्टदेवताम। महाव्याहृतिभिर्यस्तु समस्ताभिश्चतुष्टयम।।

pradāpya tatra juhuyāddhyātvā caiveṣṭadevatām| mahāvyāhṛtibhiryastu samastābhiścatuṣṭayam||

जुहुयात्सर्पिषा भक्तैस्तिलैर्वा पायसेन वा। सघृतैः साधकश्रेष्ठः पञ्चविंशतिसंख्यया।।

juhuyātsarpiṣā bhaktaistilairvā pāyasena vā| saghṛtaiḥ sādhakaśreṣṭhaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā||

पुनर्व्याहृतिभघिर्हुत्वा गन्धाद्यैः पुनरर्चयेत। देवं संयोजयेन्मूर्तौं ततो वह्निं विसर्जयेत।।

punarvyāhṛtibhaghirhutvā gandhādyaiḥ punararcayet| devaṃ saṃyojayenmūrtauṃ tato vahniṃ visarjayet||

भो भो वह्ने महाशक्ते सर्वकर्मप्रसाधक। कर्मान्तरे ऽपि संप्राप्ते सान्निध्यं कुरु सादरम।।

bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka| karmāntare 'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram||

विसृज्याग्निदेवतायै दद्यादाचमनीयकम। अवशिष्टेन हविषा गन्धपुष्पाक्षतान्वितम।।

visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam| avaśiṣṭena haviṣā gandhapuṣpākṣatānvitam||

देवतापार्षदेभ्यो ऽपि पूर्वोक्तेभ्यो बलिं ददेत। ये रौद्रा रौद्रकर्माणो रौद्रस्थाननिवासिनः।।

devatāpārṣadebhyo 'pi pūrvoktebhyo baliṃ dadet| ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ||

योगिन्यो ह्युग्ररूपाश्च गणानामधिपाश्च ये। विघ्नभूतास्तथा चान्ये दिग्विदिक्षु समाश्रिताःग।।

yoginyo hyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye| vighnabhūtāstathā cānye digvidikṣu samāśritāḥga||

सर्वे ते प्रीतमनसः प्रतिगृह्णन्त्विमं बलिम। इत्यष्टदिक्षु दत्वा च पुनर्भूतबलिं चरेत।।

sarve te prītamanasaḥ pratigṛhṇantvimaṃ balim| ityaṣṭadikṣu datvā ca punarbhūtabaliṃ caret||

पानीयममृतीकृत्य मुद्रया धेनुसंज्ञया। देवतायाः करे दद्यात्पुनश्चाचमनीयकम।।

pānīyamamṛtīkṛtya mudrayā dhenusaṃjñayā| devatāyāḥ kare dadyātpunaścācamanīyakam||

देवमुद्वास्य मूर्तिस्थं पुनस्तत्रैव योजयेत। नैवेद्यं च ततो दद्यात्तत्तदुच्छिष्टभोजिने।।

devamudvāsya mūrtisthaṃ punastatraiva yojayet| naivedyaṃ ca tato dadyāttattaducchiṣṭabhojine||

महेश्वरस्य चण्डेशो विष्वक्सेनस्तथा हरेः। चण्डांशुस्तरणेर्वक्ततुण्डश्चापि गणेशितुः। शक्तेरुच्छिष्टचाण्डाली प्रोक्ता उच्छिष्टभोजिनः।।

maheśvarasya caṇḍeśo viṣvaksenastathā hareḥ| caṇḍāṃśustaraṇervaktatuṇḍaścāpi gaṇeśituḥ| śakterucchiṣṭacāṇḍālī proktā ucchiṣṭabhojinaḥ||

ततो ऋष्यादिकं स्मृत्वा कृत्वा मूलषडङ्गकम। जप्त्वा मन्त्रं यथाशक्ति देवतायै निवेदयेत।।

tato ṛṣyādikaṃ smṛtvā kṛtvā mūlaṣaḍaṅgakam| japtvā mantraṃ yathāśakti devatāyai nivedayet||

गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम। सिद्धिर्भवतु मे देव त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिता।।

guhyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam| siddhirbhavatu me deva tvatprasādāttvayi sthitā||

ततः पराङ्मुखं चार्घं कृत्वा पुष्पैः प्रपूजयेत। दोर्भ्यां पभ्द्यां च जानुभ्यामुरसा शिरसादृशा। मनसा वचसा चेति प्रणामो ऽष्टाङ्ग ईरितः।।

tataḥ parāṅmukhaṃ cārghaṃ kṛtvā puṣpaiḥ prapūjayet| dorbhyāṃ pabhdyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasādṛśā| manasā vacasā ceti praṇāmo 'ṣṭāṅga īritaḥ||

बाहुभ्यां च सजानुभ्यां शिरसा वचसापि वा। पञ्चाङ्गकः प्रणामः स्यात्पूजायां प्रवरावुभौ।।

bāhubhyāṃ ca sajānubhyāṃ śirasā vacasāpi vā| pañcāṅgakaḥ praṇāmaḥ syātpūjāyāṃ pravarāvubhau||

नत्वा च दण्डवन्मन्त्री ततः कुर्यात्प्रदक्षिणाः। विष्मुसोमार्कविघ्नानां वेदार्धेन्द्वद्रिवह्नयः।।

natvā ca daṇḍavanmantrī tataḥ kuryātpradakṣiṇāḥ| viṣmusomārkavighnānāṃ vedārdhendvadrivahnayaḥ||

ततः स्तोत्रादिकं मन्त्री प्रपठे द्भक्तिपूर्वकम। इतः पूर्णं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतः।।

tataḥ stotrādikaṃ mantrī prapaṭhe dbhaktipūrvakam| itaḥ pūrṇaṃ prāṇabuddhidehadharmādhikārataḥ||

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यन्ते ऽवस्थासु मनसा वदेत। वाचा हस्ताभ्यां च पद्भ्या मुदरेण ततः परम।।

jāgratsvapnasuṣuptyante 'vasthāsu manasā vadet| vācā hastābhyāṃ ca padbhyā mudareṇa tataḥ param||

शिष्णान्ते यत्स्मृतं पश्चाद्यदुक्तं यत्कृतं ततः। तत्सर्वं च ततो ब्रह्मर्पणं भवतु ठद्वयम।।

śiṣṇānte yatsmṛtaṃ paścādyaduktaṃ yatkṛtaṃ tataḥ| tatsarvaṃ ca tato brahmarpaṇaṃ bhavatu ṭhadvayam||

मां मदीयं च सकलं विष्णवे च समर्पये। तारं तत्सदतो ब्रह्मर्पणमस्तु मनुर्मतः।।

māṃ madīyaṃ ca sakalaṃ viṣṇave ca samarpaye| tāraṃ tatsadato brahmarpaṇamastu manurmataḥ||

प्रणवाद्यो ऽष्टवस्वर्णो ह्यनेनात्मानमर्पयेत। अज्ञानाद्वा प्रमादाद्वा वैकल्यात्साधनस्य च।।

praṇavādyo 'ṣṭavasvarṇo hyanenātmānamarpayet| ajñānādvā pramādādvā vaikalyātsādhanasya ca||

यन्न्यूनमतिरिक्तं वा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि। द्रव्यहीनं क्रियाहीनं मन्त्रहीनं मयान्यथा।।

yannyūnamatiriktaṃ vā tatsarvaṃ kṣantumarhasi| dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ mantrahīnaṃ mayānyathā||

कृतं यत्तत्क्षमस्वेश कृपया त्वं दयानिधे। यन्मया क्रियते कर्म जाग्रत्स्वप्रसुषुप्तिषु।।

kṛtaṃ yattatkṣamasveśa kṛpayā tvaṃ dayānidhe| yanmayā kriyate karma jāgratsvaprasuṣuptiṣu||

तत्सर्वं तावकी पूजा भूयाद्भूत्यै च मे प्रभो। भूमौ स्खलितपादानां भूमिरेवावलंबनम।।

tatsarvaṃ tāvakī pūjā bhūyādbhūtyai ca me prabho| bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalaṃbanam||

त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं प्रभो। अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम।।

tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho| anyathā śaraṇaṃ nāsti tvameva śaraṇaṃ mama||

तस्मात्कारुण्यभावेन क्षमस्व परमेश्वर। अपराधसहस्राणि क्रियन्ते ऽहर्न्निशं मया।।

tasmātkāruṇyabhāvena kṣamasva parameśvara| aparādhasahasrāṇi kriyante 'harnniśaṃ mayā||

दासो ऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व जगतां पते। आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम।।

dāso 'yamiti māṃ matvā kṣamasva jagatāṃ pate| āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam||

पूजां चैव न जानामि त्वं गतिः परमेश्वर। संप्रार्थ्यैवं ततो मन्त्री मूलान्ते श्लोकमुञ्चरेत।।

pūjāṃ caiva na jānāmi tvaṃ gatiḥ parameśvara| saṃprārthyaivaṃ tato mantrī mūlānte ślokamuñcaret||

गच्छ गच्छ परं स्थानं जगदीश जगन्मय। यन्न ब्रह्मादयो देवा जानन्ति च सदाशिवः।।

gaccha gaccha paraṃ sthānaṃ jagadīśa jaganmaya| yanna brahmādayo devā jānanti ca sadāśivaḥ||

इति पुष्पाञ्जलिं दत्वा ततः संहारमुद्रया। निधाय देवं सांगं च स्वीयदृत्सरसीरुहे।।

iti puṣpāñjaliṃ datvā tataḥ saṃhāramudrayā| nidhāya devaṃ sāṃgaṃ ca svīyadṛtsarasīruhe||

सुषुम्णावर्त्मना पुष्पमाघ्रायोद्वासयेद बुधः। शङ्खचक्रशिलालिङ्गविघ्नसूर्यद्वयं तथा।।

suṣumṇāvartmanā puṣpamāghrāyodvāsayed budhaḥ| śaṅkhacakraśilāliṅgavighnasūryadvayaṃ tathā||

शक्तित्रयं न चैकत्र पूजयेद्दुःखकारणम। अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिविनाशन।।

śaktitrayaṃ na caikatra pūjayedduḥkhakāraṇam| akālamṛtyuharaṇaṃ sarvavyādhivināśan||

सर्वपापक्षयकरं विष्णुपादोदकं शुभम।।

sarvapāpakṣayakaraṃ viṣṇupādodakaṃ śubham||

तत्तद्भक्तैर्गृही तव्यं तन्नैवेद्यनिवेदितम। अग्राह्यं शिवनिर्माल्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम।।

tattadbhaktairgṛhī tavyaṃ tannaivedyaniveditam| agrāhyaṃ śivanirmālyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam||

शालग्रामशिलास्पर्शात्सर्वं याति पवित्रताम। पूजा पञ्चविधा तत्र कथिता नारदाखिलैः।।

śālagrāmaśilāsparśātsarvaṃ yāti pavitratām| pūjā pañcavidhā tatra kathitā nāradākhilaiḥ||

आतुरी सौतिकी त्रासी साधना भाविनी तथा। दौर्बोधी च क्रमादासां लक्षणानि शृणुषअव मे।।

āturī sautikī trāsī sādhanā bhāvinī tathā| daurbodhī ca kramādāsāṃ lakṣaṇāni śṛṇuṣaava me||

रोगादियुक्तो न स्रायान्न जपेन्न च पूजयेत। विलोक्य पूजां देवस्य मूर्तिं वा सूर्य्यमण्डलम।।

rogādiyukto na srāyānna japenna ca pūjayet| vilokya pūjāṃ devasya mūrtiṃ vā sūryyamaṇḍalam||

प्रणम्याथ स्मरन्मन्त्रमर्पयेत्कुमाञ्जलिम। रोगे निवृत्ते स्नात्वाथ नत्वा संपूञ्चेद्गुरुम।।

praṇamyātha smaranmantramarpayetkumāñjalim| roge nivṛtte snātvātha natvā saṃpūñcedgurum||

त्वत्प्रसादाज्जगन्नाथ जगत्पूज्य दयानिधे। पूजाविच्छेददोषो मे मास्त्विति प्रार्थयेच्च तम।।

tvatprasādājjagannātha jagatpūjya dayānidhe| pūjāvicchedadoṣo me māstviti prārthayecca tam||

द्विजानपि च संपूज्य यथाशक्त्या प्रतोष्य च। तेभ्यश्चाशिषमादाय देवं प्राग्वत्ततोरऽचयेत।।

dvijānapi ca saṃpūjya yathāśaktyā pratoṣya ca| tebhyaścāśiṣamādāya devaṃ prāgvattator'cayet||

आतुरी कथिता ह्येषा सोतिक्यथ निगद्यते। सूतकं द्विविधं प्रोक्तं जाताख्यं मृतसंज्ञकम।।

āturī kathitā hyeṣā sotikyatha nigadyate| sūtakaṃ dvividhaṃ proktaṃ jātākhyaṃ mṛtasaṃjñakam||

तत्र स्नात्वा मानसीं तु कृत्वा संध्यां समाहितः। मनसैव यजेद्देवं मनसैव जपेन्मनुम।।

tatra snātvā mānasīṃ tu kṛtvā saṃdhyāṃ samāhitaḥ| manasaiva yajeddevaṃ manasaiva japenmanum||

निवृत्ते सूतके प्राग्वत्संपूज्य च गुरुं द्विजान। तेभ्यश्चाशिषमादाय ततो नित्यक्रमं चरेत।।

nivṛtte sūtake prāgvatsaṃpūjya ca guruṃ dvijān| tebhyaścāśiṣamādāya tato nityakramaṃ caret||

एषा तु सौतिकी प्रोक्ता त्रासी चाथ निगद्यते। दुष्टेभ्यस्त्रासमापन्नो यथालब्धोपचारङ्कैः।।

eṣā tu sautikī proktā trāsī cātha nigadyate| duṣṭebhyastrāsamāpanno yathālabdhopacāraṅkaiḥ||

मानसैर्वै यजेद्देवं त्रासी सा परिकीर्तिता। पूजासाधनवस्तूनाम सामर्थ्ये तु सर्वतः।।

mānasairvai yajeddevaṃ trāsī sā parikīrtitā| pūjāsādhanavastūnāma sāmarthye tu sarvataḥ||

पुष्पैः पत्रैः फलैर्वापि मनसा वा यजेद्विभुम। साधनाभाविनी ह्येषा दौर्बोधीं शृणु नारद।।

puṣpaiḥ patraiḥ phalairvāpi manasā vā yajedvibhum| sādhanābhāvinī hyeṣā daurbodhīṃ śṛṇu nārada||

स्त्रियो वृद्धा स्तथा बाला मूर्खास्तैस्तु यथाक्रमम। यथाज्ञानकृता सा तु दौर्बोधीति प्रकीर्तिता।।

striyo vṛddhā stathā bālā mūrkhāstaistu yathākramam| yathājñānakṛtā sā tu daurbodhīti prakīrtitā||

एवं यथाकथञ्चित्तु पूजां कुर्याद्धि साधकः। देवपूजाविहीनो यः स गच्छेन्नरकं ध्रुवम।।

evaṃ yathākathañcittu pūjāṃ kuryāddhi sādhakaḥ| devapūjāvihīno yaḥ sa gacchennarakaṃ dhruvam||

वैश्वदेवादिकं कृत्वा भोजयेद्द्विजसत्तमान। देवे निवेदितं पश्चाद्भुञ्जीत स्वगणैः स्वयम।।

vaiśvadevādikaṃ kṛtvā bhojayeddvijasattamān| deve niveditaṃ paścādbhuñjīta svagaṇaiḥ svayam||

आचम्याननशुद्धिं च कृत्वा तिष्टेत कियत्क्षणम। पुराणमितिहासं च शृणुयात्स्वजनैः सह।।

ācamyānanaśuddhiṃ ca kṛtvā tiṣṭet kiyatkṣaṇam| purāṇamitihāsaṃ ca śṛṇuyātsvajanaiḥ saha||

समर्थः सर्वकल्पेषु यो ऽनुकल्पं समाचरेत। न सांगशयिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम।।

samarthaḥ sarvakalpeṣu yo 'nukalpaṃ samācaret| na sāṃgaśayikaṃ tasya durmaterjāyate phalam||

श्रीसनत्कुमार उवाच। अथ वक्ष्ये गणेशस्य मन्त्रान्सर्वेष्टदायकान। यान्समाराध्य विप्रेन्द्र साधको भुक्तिमुक्तिमान।।

śrīsanatkumāra uvāca| atha vakṣye gaṇeśasya mantrānsarveṣṭadāyakān| yānsamārādhya viprendra sādhako bhuktimuktimān||

अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः। स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चन्द्रशेखरा।।

avyayo viṣṇuvanitā śaṃbhustrī mīnaketanaḥ| smṛtirmāṃseṃdumanvāḍhyā sā punaścandraśekharā||

ङेंतो गणपतिस्तोयं भुजङ्गो वरदेति च। सर्वान्ते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय।।

ṅeṃto gaṇapatistoyaṃ bhujaṅgo varadeti ca| sarvānte janamuñcārya tato me vaśamānaya||

वह्निः प्रियान्तो मन्त्रो ऽयष्टाविंशतिवर्णवान। गणको ऽस्य मुनिश्छन्दो गायत्री वियुदादिका।।

vahniḥ priyānto mantro 'yaṣṭāviṃśativarṇavān| gaṇako 'sya muniśchando gāyatrī viyudādikā||

गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका। श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः।।

gaṇeśo devatā bījaṃ ṣaṣṭaśaktistadādikā| śrīmanmahāgaṇapatiprītaye viniyogakaḥ||

ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम। गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः।।

ṛṣiṃ śirasi vakre tu chandaśca hṛdi devatām| guhye bījaṃ padoḥ śaktiṃ nyasetsādhakasattamaḥ||

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः। षडङ्गानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मन्त्रवित।।

ṣaḍdīrghāḍhyena bījena yaṃ ca bījādinā punaḥ| ṣaḍaṅgāni nyasedasya jātiyuktāni mantravit||

शैवी षडङ्गमुद्राय न्यस्तव्या हि षडङ्गके। गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यन्तं पादयोर्न्यसेत।।

śaivī ṣaḍaṅgamudrāya nyastavyā hi ṣaḍaṅgake| gāmādyaṃ caiva bhūrlokaṃ nābhyantaṃ pādayornyaset||

गीमाद्यं च भुवर्लोकं कण्ठान्तं नाभितो न्यसेत। स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कण्ठदिमस्तकावधि।।

gīmādyaṃ ca bhuvarlokaṃ kaṇṭhāntaṃ nābhito nyaset| svarlokaṃ caiva gūmādyaṃ kaṇṭhadimastakāvadhi||

व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासो ऽयं भुवनाभिधः। मूलमन्त्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत।।

vyāpakaṃ mūlamantreṇa nyāso 'yaṃ bhuvanābhidhaḥ| mūlamantraṃ samuñcārya mātṛkāvarṇamīrayet||

तदन्ते ऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले। क्षान्तं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः।।

tadante 'pi ca mūlaṃ syānnamoṃ'taṃ mātṛkāsthale| kṣāntaṃ vinyasya mūlena vyāpakaṃ racayetsudhīḥ||

वर्णन्या सो ऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते। पञ्चत्रिबाणवह्नीन्दुचन्द्राक्षिनिगमैः क्रमात।।

varṇanyā so 'yamākhyātaḥ padanyāsastathocyate| pañcatribāṇavahnīnducandrākṣinigamaiḥ kramāt||

विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदन्तैरष्टभिः पदैः। भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु।।

vibhaktairmūlagāyatryā hṛdantairaṣṭabhiḥ padaiḥ| bhāladeśe mukhe kaṇṭhe hṛdi nābhyūrujānuṣu||

पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत। वदेत्तत्पुरुषायान्ते विद्महेति पदं ततः।।

pādayoścaiva vinyasya mūlane vyāpakaṃ caret| vadettatpuruṣāyānte vidmaheti padaṃ tataḥ||

वक्रतुण्डाय शब्दान्ते धीमहीति समीरयेत। तन्नो दन्तिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः।।

vakratuṇḍāya śabdānte dhīmahīti samīrayet| tanno dantiḥ pracovarṇā dayāditi vadetpunaḥ||

एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी। एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे।।

eṣoktā mūlagāyatrī sarvasiddhipradāyinī| evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyedevaṃ hṛdaṃbuje||

उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यन्तकारणम। सशक्तिकं भूषिताङ्गं दन्त चक्राद्युदायुधम।।

udyanmārtaṇḍasadṛśaṃ lokasthityantakāraṇam| saśaktikaṃ bhūṣitāṅgaṃ danta cakrādyudāyudham||

एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम। चतुर्लक्षं जपेन्मन्त्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः।।

evaṃ dhyātvā catuścatvāriṃśatsāhasrasaṃyutam| caturlakṣaṃ japenmantraṃ aṣṭadravyairdaśāṃśataḥ||

जुहुयाद्विधिवन्मन्त्री संस्कृते हव्यवाहने। इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः।।

juhuyādvidhivanmantrī saṃskṛte havyavāhane| ikṣavaḥ saktavo mocāphalāni cipiṭāstilāḥ||

मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम। पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वान्तमर्चयेत।।

modakā nārikelāni lājā dravyāṣṭakaṃ smṛtam| pīṭhamādhāraśaktyādiparatatvāntamarcayet||

षट्कोणान्तस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत। भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत।।

ṣaṭkoṇāntastrikoṇaṃ ca bahiraṣṭadalaṃ likhet| bhūpuraṃ tadbahiḥ kṛtvā gameśaṃ tatra pūjayet||

तीव्राख्या ज्वालिनी नन्दा भोगदा कामरूपाणी। अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी।।

tīvrākhyā jvālinī nandā bhogadā kāmarūpāṇī| agrā tejovatī satyā navamī vidhnanāśinī||

सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयान्तिकः। पीठमन्त्रो ऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम।।

sarvādiśaktikamalāsanāya hṛdayāntikaḥ| pīṭhamantro 'yametena dadyādāsanamuttamam||

तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः। विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्षअवर्चयेत्क्रमात।।

tatrāvāhya gaṇādhīśaṃ madhye sampūjya yatnataḥ| vikoṇabāhye pūrvādicaturdikṣaavarcayetkramāt||

श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा। रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम।।

śriyaṃ śriyaḥ patiṃ caiva gaurīṃ gaurī patiṃ tathā| ratiṃ ratipatiṃ pāścānmahīpūrva ca potriṇam||

क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोरऽचयेत। रमा पद्मद्वयकरा शङ्खचक्रधरो हरिः।।

kramādilvavaṭāśvatthapriyagūnāmadhor'cayet| ramā padmadvayakarā śaṅkhacakradharo hariḥ||

गौरी पाशाङ्कुशधरा टङ्कशूलधरो हरः। रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः।।

gaurī pāśāṅkuśadharā ṭaṅkaśūladharo haraḥ| ratiḥ padmakarā puṣpabāṇacāpadharaḥ smaraḥ||

शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः। देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम।।

śūkavrīhyagrahastā bhūḥ potrī cakragadādharaḥ| devāgre pūjayellakṣmīsahitaṃ tu vināyakam||

पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान। आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपीजयेत।।

pūjayetṣaṭsu koṇeṣu hyāmodādyānpriyāyutān| āmodaṃ siddhisaṃyuktamagrataḥ paripījayet||

प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत। ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा।।

pramodaṃ cāgnikoṇe tu samṛddhisahitaṃ yajet| īśakoṇe yajetkīrtisaṃyutaṃ sumukhaṃ tathā||

वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत। यजेन्नैरृत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम।।

vāruṇe madanāvatyā saṃyutaṃ durmukhaṃ yajet| yajennairṛtyakoṇe tu vighnaṃ madadravāyutam||

द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत। पाशाङ्कुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान।।

drāviṇyā vighnakartāraṃ vāyukoṇe samarcayet| pāśāṅkuśābhayakarāṃstaruṇārkasamaprabhān||

कपोलविगलद्दानगन्धलुब्धा लिशोभितान। षट्कोणोभयपार्श्वे तु शङ्खपद्मनिभौ क्रमात।।

kapolavigaladdānagandhalubdhā liśobhitān| ṣaṭkoṇobhayapārśve tu śaṅkhapadmanibhau kramāt||

सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत। केशरेषु षडङ्गानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः।।

sahitau nijaśaktibhyāṃ dhyātvā pūrvavadarcayet| keśareṣu ṣaḍaṅgāni patreṣvaṣṭau tu mātaraḥ||

इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे। एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान।।

indrādyānapi vajjrādīnpūjayeddharaṇīgṛhe| evamārādhya vighneśaṃ sādhayetsvamanorathān||

चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतन्द्रितः। तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः।।

catuścatvāriṃśatāḍhyaṃ catuḥ śatamatandritaḥ| tarpayedaṃbubhiḥ śuddhairgajāsyaṃ dinaśaḥ sudhīḥ||

पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा। कुमुदैर्मन्त्रिणो ऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः।।

padmaistu vaśayedbhūpāṃstatpatnīścotpalaistathā| kumudairmantriṇo 'śvatthasamidbhirvāḍavāñśubhaiḥ||

उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः। वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदन्तिमान्बुधः।।

uduṃmbarotthairnṛpatīnvaiśyānplakṣasamudbhavaiḥ| vaṭodbhavaiḥ samidbhiśca vaśayedantimānbudhaḥ||

आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत। गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान।।

ājyena śriyamāpnoti svarṇāptirmadhunā bhavet| godugdhena gavāṃ lābho dadhnā sarvasamṛddhimān||

अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम। वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः।।

annāptirannahomena samidbhirvetasāṃ jalam| vāsāṃsi labhate hutvā kusuṃbhakusumaiḥ śubhaiḥ||

अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम। मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत।।

atha sarveṣṭadaṃ vakṣye caturāvṛttitarpaṇam| mūlenādau caturvāraṃ pratyekaṃ ca pratarpayet||

पूर्वमन्त्राक्षरैर्मन्त्रैः स्वाहान्तैश्च चतुश्चतुः। मूलमन्त्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च।।

pūrvamantrākṣarairmantraiḥ svāhāntaiśca catuścatuḥ| mūlamantraiścaturvārapūrvakaṃ saṃpratarpya ca||

मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत। देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम।।

mithunādīṃstataḥ paścātpūrvavatsaṃpratarpayet| devena sahitāṃ śaktiṃ śaktyā ca sahitaṃ tu tam||

एवञ्च षड्विंशतिधा मिथुनानि भवन्ति हि। स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात।।

evañca ṣaḍviṃśatidhā mithunāni bhavanti hi| svanāmādyarṇabījāni tāni santarpayetkramāt||

भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम। एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः।।

bhavetsaṃbhūya sacatuścatvāriṃśañcatuḥ śatam| evaṃ saṃtapya tatpaścātpūrvavatsopacārakaiḥ||

सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः। भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतन्द्रितः।।

sarvābhīṣṭaṃ ca saṃprārthya praṇamyodvāsayetsudhīḥ| bhādrakṛṣṇacaturthyādipratimāsamatandritaḥ||

आरभ्यार्के दयं मन्त्री यावच्चन्द्रोदयो भवेत। तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाक्क्रियामानसः।।

ārabhyārke dayaṃ mantrī yāvaccandrodayo bhavet| tāvannopaviśedbhūmau jitavākkriyāmānasaḥ||

ततश्चन्द्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम। पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः।।

tataścandrodaye mantrī pūjayedgaṇanāyakam| pūrvoktavidhinā samyaṅnānāpuṣpopahārakaiḥ||

एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत। तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम।।

ekaviṃśatisaṃkhyākānmodakāṃśca nivedayet| tadagre prajapenmantramaṣṭottarasahasrakam||

ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः। अर्ध्यं दद्यात्तु मूलान्ते ङेंते गणपतिं ततः।।

tataḥ karpūrakāśmīraraktapuṣpaiḥ sacandanaiḥ| ardhyaṃ dadyāttu mūlānte ṅeṃte gaṇapatiṃ tataḥ||

इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदन्तोरऽध्यमनुर्मतः। स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चन्द्रमसं पुनः।।

idamardhyaṃ kalpayāmi hṛdantor'dhyamanurmataḥ| stutvā natvā visṛjyātha yajeccandramasaṃ punaḥ||

अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः। निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान।।

ardhyaṃ dadyāñcaturvāraṃ pūjayitvā guruṃ tataḥ| nivediteṣu viprāya dadyādardhāṃśca modakān||

स्वयमर्द्धान्प्रभुञ्जीत ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः। एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि।।

svayamarddhānprabhuñjīta brahmacārī jitendriyaḥ| evaṃ vrataṃ yaḥ kurute samyaksaṃvatsarāvadhi||

पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः। सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मन्त्रवित।।

putrānpautrānsukhaṃ vittamārogyaṃ labhate naraḥ| sūryodayādaśaktaścedastamārabhya mantravit||

चन्द्रोदयान्तं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत। एवं कृते ऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम।।

candrodayāntaṃ pūrvoktavidhinā vratamācaret| evaṃ kṛte 'pi pūrvoktaṃ phalamāpnoti niścitam||

गणिशप्रतिमां दन्तिदन्तेन कपिनापि वा। गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः।।

gaṇiśapratimāṃ dantidantena kapināpi vā| gajabhagrena niṃbena sitārkeṃṇāthavā punaḥ||

कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम। अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे।।

kṛtvā tasyāṃ samāvāhya prāṇasthāpanapūrvakam| abhyarcya vidhivanmantrī rāhugraste niśākare||

स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन। द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत।।

spṛṣṭrā caiva nirahārastāṃ śikhāyāṃ samudvahan| dyūte vivāde samare vyavahāre jayaṃ labhet||

बीजं वराहो बिन्द्धाढ्यौ मन्विन्द्वान्नौ कलौ ततः। स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत।।

bījaṃ varāho binddhāḍhyau manvindvānnau kalau tataḥ| smṛtirmāṃseṃdumanvāgrā karṇocchiṣṭagaṇe vadet||

बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः। बलिमन्त्रो ऽयमाख्यातो न चेद्वर्णो ऽखिलेष्टदः।।

bakaḥ sadīrghapavano mahāyakṣāya yaṃ baliḥ| balimantro 'yamākhyāto na cedvarṇo 'khileṣṭadaḥ||

प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजान्ते नवार्णकः। हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी।।

praṇavo bhuvaneśānīsvabījānte navārṇakaḥ| hastīti ca piśācīti likheñcaivāgriṃsuṃdarī||

नवार्णो ऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः। पदैः सर्वण मन्त्रेण पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत।।

navārṇo 'yaṃ samuddiṣṭo bhajatāṃ sarvasiddhidaḥ| padaiḥ sarvaṇa mantreṇa pañcāṅgāni prakalpayet||

अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमन्त्रेण नारद। अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुण्डमनुत्तमम।।

anyatsarvaṃ samānaṃ syātpūrvamantreṇa nārada| athābhidhāsye vidhivadvakratuṇḍamanuttamam||

तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेन्द्वाढ्यो हरिस्तथा। सदीर्घो दारको वायुर्वर्मान्तो ऽयं रसार्णकः।।

toyaṃ vidhirvahniyuktakarṇendvāḍhyo haristathā| sadīrgho dārako vāyurvarmānto 'yaṃ rasārṇakaḥ||

भार्गवो ऽस्य मुनिश्छन्दो ऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः। वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः।।

bhārgavo 'sya muniśchando 'nuṣṭubdevo gaṇādhipaḥ| vakratuṇḍābhidho bījaṃ vaṃ śaktiḥ kavacaṃ punaḥ||

तारदृन्मध्यगैर्मन्त्रवर्णैश्चन्द्रविभूषितैः। कृत्वा षडङ्गमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि।।

tāradṛnmadhyagairmantravarṇaiścandravibhūṣitaiḥ| kṛtvā ṣaḍaṅgamantrārṇānbhrūmadhye ca gale hṛdi||

नामौ लिङ्गे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत। उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशाङ्कुशवराभयान।।

nāmau liṅge pade nyasyākhilena vyāpakaṃ caret| udyadarkadyutiṃ hastaiḥ pāśāṅkuśavarābhayān||

दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत। ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः।।

dadhataṃ gajavaktraṃ ca raktabhūṣāṃbaraṃ bhajet| dhyātvaivaṃ prajapettarkalakṣaṃ dravyairdaśāṃśataḥ||

अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेरऽचयेत। मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत।।

aṣṭabhirjuhuyātpīṭhe tīvrādisahiter'cayet| mūrtiṃ mūrtena saṃkalpya tasyāmāvāhya pūjayet||

षट्कोणेषु षडङ्गानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः। यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम।।

ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgāni patreṣvaṣṭau tu śaktayaḥ| yajedvidyāṃ vidhātrīṃ ca bhogadāṃ vipraghātinīm||

निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम। दलाग्रेषु वक्रतुण्ड एकदंष्ट्रमहोदरौ।।

nidhipradīpāṃ pāpaghnīṃ puṇyāṃ paścācchaśiprabhām| dalāgreṣu vakratuṇḍa ekadaṃṣṭramahodarau||

गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट तथा। धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान।।

gajāsyalaṃbodarakau vikaṭau vidhnarāṭ tathā| dhūmravarṇastato bāhye lokeśānhetisaṃyutān||

एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम। साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुण्ड प्रंसादतः।।

evamāvaraṇairiṣṭvā pañcabhirgaṇanāyakam| sādhaṃyedakhilānkāmānvakratuṇḍa praṃsādataḥ||

लब्ध्वा गुरुमुखान्मन्त्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम। ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक च जितेन्द्रियः।।

labdhvā gurumukhānmantraṃ dīkṣāsaṃskārapūrvakam| brahmacārī haviṣyāśī satyavāk ca jitendriyaḥ||

जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम। दारिद्षं तु पराभूय जायते धनदोपमः।।

japedarkasahasraṃ tu ṣaṇmāsaṃ homasaṃyutam| dāridṣaṃ tu parābhūya jāyate dhanadopamaḥ||

चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यन्तं जपेदयुतमादरात। अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत।। NअरP_1,68.76। पक्षयोरुभयोर्मन्त्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम। अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम।।

caturthyādi caturthyantaṃ japedayutamādarāt| aṣṭottaraśataṃ nityaṃ hutvā prāgvatphalaṃ labhet|| NarP_1,68.76| pakṣayorubhayormantrī caturthyāṃ juhuyācchatam| apūpairvatsare sa syātsamṛddheḥ paramaṃ padam||

अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः। हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत।।

aṅgārakacaturthyāṃ tu devamiṣṭvā vidhānataḥ| haviṣā pā yasānnena naivedyaṃ parikalpayet||

ततो गुरुं समभ्यर्न्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः। निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ।।

tato guruṃ samabhyarntya bhojayedvidhivatsudhīḥ| niveditena juhuyātsaharasraṃ vidhivadvasau||

एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात। अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया।।

evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā mahatīṃ śriyamāpnuyāt| athānyatsādhanaṃ vakṣye lokānāṃ hitakāmyayā||

इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः। नानाफलैस्ततोमन्त्री हरिद्रामथ सैन्धवम।।

iṣṭvā gaṇeśaṃ pṛthukaiḥ pāyasāpūpamodakaḥ| nānāphalaistatomantrī haridrāmatha saindhavam||

वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत। विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत।।

vacāṃ niṣkārddhabhāgaṃ ca tadarddhaṃ vā manuṃ japet| viśodhya cūrṇaṃ prasṛtau gavāṃ mūtre vinikṣipet||

सहस्रकृत्वो मनुना मन्त्रयित्वा प्रयत्नतः। स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम।।

sahasrakṛtvo manunā mantrayitvā prayatnataḥ| snātāmṛtudine śuddhāṃ śuklāṃbaradharāṃ śubhām||

देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः। सर्वलक्षणसंपन्नं वन्ध्यापि लभते सुतम।।

devasya purataḥ sthāpya pāyayedauṣadhaṃ sudhīḥ| sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ vandhyāpi labhate sutam||

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम। गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः।।

athānyatsaṃpravakṣyāmi rahasyaṃ paramādbhutam| gocarmamātrāṃ dharaṇīmupalipya prayatnataḥ||

विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम। शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत।।

vikīrya dhānyaprakaraistatra saṃsthāpayeddhaṭam| śuddhodakena saṃpūrya tasyopari nidhāpayet||

कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम। षडष्टाक्षरमन्त्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम।।

kapilājyena saṃpūrṇaṃ śarāvaṃ nūtanaṃ śubham| ṣaḍaṣṭākṣaramantrābhyāṃ dīpamāropayecchubham||

दीपे देवं समावाह्य गन्धपुष्पादिभिर्यजेत। स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः।।

dīpe devaṃ samāvāhya gandhapuṣpādibhiryajet| snātāṃ kumārīmathavā kumāraṃ pūjayetsudhīḥ||

दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम। प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम।।

dīpasya purataḥ sthāpyadhyātvā devaṃ japenmanum| pradīpe sthāpite paśyeddvijarūpaṃ gaṇeśvaram||

पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम। सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः।।

pṛṣṭastataḥ saṃpadi vā naṣṭaṃ caivāpyanāgatam| sakalaṃ pravadedevaṃ kumārī vā kumārakaḥ||

षडक्षरो हृदन्तश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः। अन्ये ऽपि मन्त्रा देवर्षे सन्ति तन्त्रे गणेशितुः।।

ṣaḍakṣaro hṛdantaścedbhavedaṣṭākṣaro manuḥ| anye 'pi mantrā devarṣe santi tantre gaṇeśituḥ||

किन्त्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः। अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित।।

kintvatra yanna sādhyaṃ syātrriṣu lokeṣu sādhakaiḥ| aṣṭaviṃśarasārṇābhyāṃ tanna paśyedapi kvacit||

एतद्गणेशमन्त्राणां विधानं ते मयोदितम। शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वञ्चकेभ्यो ऽपि मा वद।।

etadgaṇeśamantrāṇāṃ vidhānaṃ te mayoditam| śaṭhebhyaḥ paraśiṣyebhyo vañcakebhyo 'pi mā vada||

एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम। प्राप्येह सकलान्भोगनिन्ते मुक्तिपदं व्रजेत।।

evaṃ yo bhajate devaṃ gaṇeśaṃsarvasiddhidam| prāpyeha sakalānbhoganinte muktipadaṃ vrajet||

अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः। मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्रामुयाहृवि।।

atha vakṣye trayīmūrtervidhānaṃ tvabjinīpateḥ| mantrāṇāṃ yatsamārādhya sarveṣṭaṃ prāmuyāhṛvi||

तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः। ससर्गा बामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत।।

tāro recikayā yukto medhānetrayutā ratiḥ| sasargā bāmakarṇoḍhyo bhṛgurvaḍhyāsano marut||

शेषोदित्य इति प्रोक्तो वस्वर्णो भुक्तिमुक्तिदः। देवभागो मुनिश्छन्दो गायत्री देवता रविः।।

śeṣoditya iti prokto vasvarṇo bhuktimuktidaḥ| devabhāgo muniśchando gāyatrī devatā raviḥ||

माया वीजं रमा शक्तिर्दृष्टादृष्टे नियोगकः। सत्याय हृदयं पश्चाद्ब्रह्मणे शिर ईरितम।।

māyā vījaṃ ramā śaktirdṛṣṭādṛṣṭe niyogakaḥ| satyāya hṛdayaṃ paścādbrahmaṇe śira īritam||

विष्णवे तु शिखावर्म रुद्राय परिकीर्तितम। नेत्रं स्यादग्रये पश्चात्शर्वायास्रमुदाहृतम।।

viṣṇave tu śikhāvarma rudrāya parikīrtitam| netraṃ syādagraye paścātśarvāyāsramudāhṛtam||

नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहान्ता मनवो गणाः। पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वान्तः स्थैः षडङ्गकम।।

netro jvālā mano huṃ phaṭsvāhāntā manavo gaṇāḥ| punaḥ ṣaḍarṇairhrī lakṣmyāḥ kṛtvāntaḥ sthaiḥ ṣaḍaṅgakam||

शिष्टारौजठरे पृष्टे तयोर्ङेंताख्यया न्यसेत। आदित्यं च रविं पश्चाद्भानुं भास्करमेव च।।

śiṣṭāraujaṭhare pṛṣṭe tayorṅeṃtākhyayā nyaset| ādityaṃ ca raviṃ paścādbhānuṃ bhāskarameva ca||

सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः। सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान न्यसेन्ङें हृदयोंऽतिमान।।

sūryaṃ ca mūrdhni vadane hṛdi guhye ca pādayoḥ| sadyādipañca hrasvādyān nyasenṅeṃ hṛdayoṃ'timān||

ह्रीं रमामध्यगामष्टौ वर्णांस्तारादिकान्न्यसेत। मूर्द्धास्यकण्ठहृत्कुक्षिनाभिलिङ्गगुदेषु च।।

hrīṃ ramāmadhyagāmaṣṭau varṇāṃstārādikānnyaset| mūrddhāsyakaṇṭhahṛtkukṣinābhiliṅgagudeṣu ca||

सचन्द्रस्वरपूर्वं तु ङेतं शीतांशुमण्डलम। मूर्द्धादिकण्ठपर्यन्तं न्यसेञ्चान्द्रिमनुस्प्ररन।।

sacandrasvarapūrvaṃ tu ṅetaṃ śītāṃśumaṇḍalam| mūrddhādikaṇṭhaparyantaṃ nyaseñcāndrimanuspraran||

स्पर्शान्सेंदून्समुञ्चार्य ङेंतं भास्करमण्डलम। न्यसेत्कण्ठादिनाभ्यन्तं ध्यायन्प्रद्योतनं हृदि।।

sparśānseṃdūnsamuñcārya ṅeṃtaṃ bhāskaramaṇḍalam| nyasetkaṇṭhādinābhyantaṃ dhyāyanpradyotanaṃ hṛdi||

यादीन्सचन्द्रानुञ्चार्य ङेतं च वह्निमण्डलम। नाभ्यादिपादपर्यन्तं न्यसेद्वह्निमनुस्मरन।।

yādīnsacandrānuñcārya ṅetaṃ ca vahnimaṇḍalam| nābhyādipādaparyantaṃ nyasedvahnimanusmaran||

प्रोक्तो ऽयं मण्डलन्यासो महातेजोविधायकः। आदिठान्तार्णपूर्वं ङेंनमोन्तं सोममण्डलम।।

prokto 'yaṃ maṇḍalanyāso mahātejovidhāyakaḥ| ādiṭhāntārṇapūrvaṃ ṅeṃnamontaṃ somamaṇḍalam||

मूर्द्धादिहृदयान्तं तु विन्यसेत्साधकोत्तमः। डकारादिक्षकारान्तवर्णाद्यं पह्निमण्डलम।।

mūrddhādihṛdayāntaṃ tu vinyasetsādhakottamaḥ| ḍakārādikṣakārāntavarṇādyaṃ pahnimaṇḍalam||

ङेंतं हृदादिपादान्तं विन्यसेत्सुसमाहितः। अग्रीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः।।

ṅeṃtaṃ hṛdādipādāntaṃ vinyasetsusamāhitaḥ| agrīṣomātmako nyāsaḥ kathitaḥ sarvasiddhidaḥ||

न्यसेत्सेंदून्मातृकार्णाञ्जयान्तपुरुषात्मने। नमोन्ते व्यापकं मन्त्री हंस्नयासो ऽयमीरितः।।

nyasetseṃdūnmātṛkārṇāñjayāntapuruṣātmane| namonte vyāpakaṃ mantrī haṃsnayāso 'yamīritaḥ||

अष्टावष्टौ स्वराञ्शेषान्पञ्चपञ्च मितान्पुनः। उक्तादित्यमुखानेतान्विन्यसेञ्च नवग्रहान।।

aṣṭāvaṣṭau svarāñśeṣānpañcapañca mitānpunaḥ| uktādityamukhānetānvinyaseñca navagrahān||

आधारलिङ्गयोर्नाभौ हृदि कण्ठे मुखान्तरे। भ्रूमध्ये च तथा भाले ब्रह्मरङ्घ्रे न्यसेत्क्रमात।।

ādhāraliṅgayornābhau hṛdi kaṇṭhe mukhāntare| bhrūmadhye ca tathā bhāle brahmaraṅghre nyasetkramāt||

हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मण्डलत्रयमेव च। पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत।।

haṃsākhyamagnīṣomākhyaṃ maṇḍalatrayameva ca| punarnyāsatrayaṃ kuryānmūlena vyāpakaṃ caret||

एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे। दानाभयाब्जयुगलं धारयन्तं करै रविम।।

evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyetsūryaṃ hṛdabuje| dānābhayābjayugalaṃ dhārayantaṃ karai ravim||

कुण्डलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम। ध्यात्वैवं प्रजपेन्मन्त्री वसुलक्षं दशांशतः।।

kuṇḍalāṃ gadakeyūrahāriṇaṃ ca trayītanum| dhyātvaivaṃ prajapenmantrī vasulakṣaṃ daśāṃśataḥ||

रक्तांभोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ। प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत।।

raktāṃbhojaistilairvāpi juhuyādvidhivadvasau| prathamaṃ pīṭhayajane dharmādīnāṃ sthale yajet||

प्रभूतं विमलं शारं समाराध्यमनन्तरम। परमादिमुखं मध्ये खबिंबान्तं प्रपूजयेत।।

prabhūtaṃ vimalaṃ śāraṃ samārādhyamanantaram| paramādimukhaṃ madhye khabiṃbāntaṃ prapūjayet||

सोमाग्निमण्डलं पूज्यरविमण्डलमर्चयेत। दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा।।

somāgnimaṇḍalaṃ pūjyaravimaṇḍalamarcayet| dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvimalā tathā||

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः। ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीबही ना वह्नीन्दुसंयुताः।।

amoghā vidyutā sarvatomukhī pīṭhaśaktayaḥ| hrasvatrayoktijāḥ klībahī nā vahnīndusaṃyutāḥ||

स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तुः ताः। ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ।।

svarā bījāni śaktīnāṃ tadādyāḥ pūjayettuḥ tāḥ| brahmaviṣṇuśivātmā te sṛṣṭiḥ śeṣānvitāpyasau||

एवं चान्ते योग पीठात्मने हृदयमीरयेत। ताराद्यो ऽयं पीठमन्त्रस्त्वनेनासनमादिशेत।।

evaṃ cānte yoga pīṭhātmane hṛdayamīrayet| tārādyo 'yaṃ pīṭhamantrastvanenāsanamādiśet||

ध्रुवो वियद्बिन्दुयुतं खं खखोल्काय दृन्मनुः। नवार्णाय च मनवे मूर्तिं संकल्पयेत्सुधीः।।

dhruvo viyadbinduyutaṃ khaṃ khakholkāya dṛnmanuḥ| navārṇāya ca manave mūrtiṃ saṃkalpayetsudhīḥ||

साक्षिणं जगतां तस्यामावाह्य विधिवद्यजेत। ततः षडङ्गामाराध्य द्विक्ष्वष्टाङ्गं प्रपूजयेत।।

sākṣiṇaṃ jagatāṃ tasyāmāvāhya vidhivadyajet| tataḥ ṣaḍaṅgāmārādhya dvikṣvaṣṭāṅgaṃ prapūjayet||

संपूज्य मध्ये वादित्यं रविं भानुं च भास्करम। सूर्यं दिशासु सद्यादिपञ्च ह्रस्वादिकानिमान।।

saṃpūjya madhye vādityaṃ raviṃ bhānuṃ ca bhāskaram| sūryaṃ diśāsu sadyādipañca hrasvādikānimān||

स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोरऽच्या विदिक्षु च। उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां ततो ब्रह्मादिकान्यजेत।।

svasvanāmādivarṇādyāḥ śaktayor'cyā vidikṣu ca| uṣāṃ prajñāṃ prabhāṃ saṃdhyāṃ tato brahmādikānyajet||

पुरतो ऽरुणमभ्यर्च्य सोमं ज्ञं च गुरुं भृगुम। दिक्ष्वर्यमादिकानिष्ट्वा भूमिजं च शनैश्चरम।।

purato 'ruṇamabhyarcya somaṃ jñaṃ ca guruṃ bhṛgum| dikṣvaryamādikāniṣṭvā bhūmijaṃ ca śanaiścaram||

राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत्परिपूजयेत। इन्द्राद्यानपि वज्राद्यान्पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः।।

rāhuṃ ketuṃ ca koṇeṣu pūrvavatparipūjayet| indrādyānapi vajrādyānpūjayetpūrvavatsudhīḥ||

इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम। समाहितो दिनेशाय दद्यादर्ध्यं दिने दिने।।

itthaṃ saṃpūjya vidhivadbhāskaraṃ bhaktavatsalam| samāhito dineśāya dadyādardhyaṃ dine dine||

प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान। विधाय मण्डलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत।।

prāṇānāyamya sadbhūmau nyāsānkṛtvā puroditān| vidhāya maṇḍalaṃ bhānoḥ pīṭhaṃ pūrvavadarcayet||

ध्यात्वार्कं प्रयजेद्द्विव्यैर्मानसैरुपचारकैः। पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम।।

dhyātvārkaṃ prayajeddvivyairmānasairupacārakaiḥ| pātraṃ tāmramayaṃ prasthatoyagrāhi suśobhanam||

निधाय मण्डले रक्तचन्दनादिविनिर्मिते। विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः।।

nidhāya maṇḍale raktacandanādivinirmite| vilomamātṛkāmūlamuñcaranpūrayejjalaiḥ||

सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः। कुङ्कुमं रोजनां राजीं चन्दनं रक्तचन्दनम।।

sūryabiṃbavinirgacchatsudhāṃbudhivibhāvitaiḥ| kuṅkumaṃ rojanāṃ rājīṃ candanaṃ raktacandanam||

करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतण्डुलान। तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे।।

karavīraṃ japāśālikuśaśyāmākataṇḍulān| tilaveṇuyavāṃścaiva nikṣipetsalile śubhe||

सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत। गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः।।

sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ tatrāvāhyārkaṃ pūrvavadyajet| gandhapuṣpadhūpadīpanaivedyādyai rvidhānataḥ||

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादङ्गानि पूर्ववत। सुधाबीजं चन्दनेन दक्षे करतले लिखेत।।

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā kuryādaṅgāni pūrvavat| sudhābījaṃ candanena dakṣe karatale likhet||

तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः। अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम।।

tenācchādyārdhyapātraṃ ca japenmanumananyadhīḥ| aṣṭottaraśatāvṛttyā punaḥ saṃpūjya bhāskaram||

हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः। आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः।।

hastābhyāṃ pātramādāya jānubhyāmavanīṃ gataḥ| āmūrdhni pātramuddhṛtyāṃbareṇa varaṇe raveḥ||

दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः। साधकेन स्वकैक्येन मूलमन्त्रं धिया जपन।।

dṛṣṭiṃ cādhāya manasā pūjayitvā raviṃ punaḥ| sādhakena svakaikyena mūlamantraṃ dhiyā japan||

अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचन्दनमण्डले। दत्त्वा पुष्पाञ्जलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम।।

ardhyaṃ dadyādraviṃ dhyāyavraktacandanamaṇḍale| dattvā puṣpāñjaliṃ bhūyo japedaṣṭottaraṃ śatam||

नित्यं वा तद्विने ऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते। तेन तुष्टो दिनेशो ऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम।।

nityaṃ vā tadvine 'pyevamardhyaṃ dadyādvivasvate| tena tuṣṭo dineśo 'smai dadyādvittaṃ yaśaḥ sukham||

पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति। अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम।।

putrānpautrānabhīṣṭaṃ ca yadyatsarvaṃ prayacchati| ardhyadānamidaṃ proktamāyurārogyavarddhanam||

धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम। तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम।।

dhanadhānyapaśukṣemakṣetramitrakalatradam| tejovīryayaśaḥkīrtividyāvibhavabhogadam||

गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावन्दनतत्परः। एवं मनुं जपन्विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित।।

gāyatryārādhanāsaktaḥ saṃdhyāvandanatatparaḥ| evaṃ manuṃ japanvipro duḥkhaṃ naivāpnuyātkvacit||

विकर्तनाय निर्माल्यमेवं संपूज्य दापयेत। वियद्वह्निमरुत्साद्यान्तार्वीसेंदुसमन्वितम।।

vikartanāya nirmālyamevaṃ saṃpūjya dāpayet| viyadvahnimarutsādyāntārvīseṃdusamanvitam||

मार्तण्डभैरवाख्यं हि बीजं त्रैलोक्यमोहनम। बिंबबीजेन पुटितं सर्वकामफलप्रदम।।

mārtaṇḍabhairavākhyaṃ hi bījaṃ trailokyamohanam| biṃbabījena puṭitaṃ sarvakāmaphalapradam||

पूर्ववत्सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः। भृगुर्जलेन्दुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयान्तिमः।।

pūrvavatsakalaṃ cānyadatra jñeyaṃ manīṣibhiḥ| bhṛgurjalendumanvāḍhyaḥ somāya hṛdayāntimaḥ||

षडक्षरो मन्त्रराजो मुनिरस्य भृगुर्मतः। छन्दः पङ्क्तिस्तु सोमो ऽस्य देवता परिकीर्तिता।।

ṣaḍakṣaro mantrarājo munirasya bhṛgurmataḥ| chandaḥ paṅktistu somo 'sya devatā parikīrtitā||

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये। षड्दीर्घेण स्वबीजेन षडङ्गानि समाचरेत।।

ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye| ṣaḍdīrgheṇa svabījena ṣaḍaṅgāni samācaret||

पूर्णेद्वास्यं स्फटिकभं नीलालकलसन्मुखम। विभ्राणमिष्टं कुमुदं ध्यायेन्मुक्तास्रजं विधुम।।

pūrṇedvāsyaṃ sphaṭikabhaṃ nīlālakalasanmukham| vibhrāṇamiṣṭaṃ kumudaṃ dhyāyenmuktāsrajaṃ vidhum||

ऋतुलक्षं जपेन्मन्त्रं पायसेन ससर्पिषा। जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे सोमान्तपूजिते।।

ṛtulakṣaṃ japenmantraṃ pāyasena sasarpiṣā| juhuyāttaddaśāṃśena pīṭhe somāntapūjite||

मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम। केसरेष्वङ्गपूजा स्यात्पत्रेष्वेताश्च शक्तयः।।

mūrtimūlena saṃkalpya pūjayedvidhivadvidhum| kesareṣvaṅgapūjā syātpatreṣvetāśca śaktayaḥ||

रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती भरणी पुरः। रात्रिरार्द्रा ततो ज्येत्स्ना कला हारसमप्रभा।।

rohiṇī kṛttikā caiva revatī bharaṇī puraḥ| rātrirārdrā tato jyetsnā kalā hārasamaprabhā||

सुशुक्लमाल्यवसनामुक्ताहारविभूषिताः। सर्वाःस्तनभराक्रान्ता रचिताञ्जलयः शुभाः।।

suśuklamālyavasanāmuktāhāravibhūṣitāḥ| sarvāḥstanabharākrāntā racitāñjalayaḥ śubhāḥ||

स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममन्थराः। समभ्यर्च्याः सरोजाक्ष्यः पूर्णेन्दुसदृशाननाः।।

svapriyāsaktamanaso madavibhramamantharāḥ| samabhyarcyāḥ sarojākṣyaḥ pūrṇendusadṛśānanāḥ||

दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादिका ग्रहाः। आदित्यभूसुतबुधमन्ददेवेज्यराहवः।।

dalāgreṣu samabhyarcyāstvaṣṭau sūryādikā grahāḥ| ādityabhūsutabudhamandadevejyarāhavaḥ||

शुक्रकेतुयुता ह्येते पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः। रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रसितासिताः।।

śukraketuyutā hyete pūjyāḥ patragragāgrahāḥ| raktāruṇaśvetanīlapītadhūmrasitāsitāḥ||

वामोरुन्यस्ततद्धस्ता दक्षिणेन धृताभयाः। सोकपालांस्तदस्त्राणि तद्वाह्ये पूजयेत्सुधीः।।

vāmorunyastataddhastā dakṣiṇena dhṛtābhayāḥ| sokapālāṃstadastrāṇi tadvāhye pūjayetsudhīḥ||

एव संसाधितो मन्त्रः प्रयच्छेदिष्टमात्मनः। पौर्णमास्यां जिताहारो दद्यादर्ध्यं विधूदये।।

eva saṃsādhito mantraḥ prayacchediṣṭamātmanaḥ| paurṇamāsyāṃ jitāhāro dadyādardhyaṃ vidhūdaye||

मण्डलत्रितर्यं कुर्यात्प्राक्प्रत्यगायतं भुवि। पश्चिमे मण्डले स्थित्वा पूजाद्रव्यं च मध्यमे।।

maṇḍalatritaryaṃ kuryātprākpratyagāyataṃ bhuvi| paścime maṇḍale sthitvā pūjādravyaṃ ca madhyame||

संस्थाप्य सोममन्यस्मिन्मण्डले ऽब्जसमन्विते। समभ्यर्च्यं विधानेन पीठपूजनपूर्वकम।।

saṃsthāpya somamanyasminmaṇḍale 'bjasamanvite| samabhyarcyaṃ vidhānena pīṭhapūjanapūrvakam||

स्थापयेद्राजतं पात्रं पुरतस्तत्र मन्त्रवित। सुरभीपयसापूर्य्य तं स्पृशन्प्रजपेन्मनुम।।

sthāpayedrājataṃ pātraṃ puratastatra mantravit| surabhīpayasāpūryya taṃ spṛśanprajapenmanum||

अष्टोत्तरशतं पश्चाद्विद्या मन्त्रेण मन्त्रवित। दद्यान्निशाकरायार्ध्यं सर्वाभीष्टार्थसिद्धये।।

aṣṭottaraśataṃ paścādvidyā mantreṇa mantravit| dadyānniśākarāyārdhyaṃ sarvābhīṣṭārthasiddhaye||

कुर्यादनेन विधिना प्रतिमासमतन्द्रितः। वषान्तरेण सवष्टं प्राप्नोति भुविमानवः।।

kuryādanena vidhinā pratimāsamatandritaḥ| vaṣāntareṇa savaṣṭaṃ prāpnoti bhuvimānavaḥ||

विद्ये विद्यामालिनि स्यादन्त चन्द्रिणि कतवदेत। चन्द्रमुखि द्विठान्तो ऽयं विद्यामन्त्र उदाहृतः।।

vidye vidyāmālini syādanta candriṇi katavadet| candramukhi dviṭhānto 'yaṃ vidyāmantra udāhṛtaḥ||

एवं कुमुदिनीनाथमन्त्रं यो जपति ध्रुवम। धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यं लभते ऽचिरात।।

evaṃ kumudinīnāthamantraṃ yo japati dhruvam| dhanaṃ dhānyaṃ sutānpautrānsaubhāgyaṃ labhate 'cirāt||

अथाङ्गारकमन्त्रं तु वक्ष्ये धनसुतप्रदम। तारो दीर्घेन्दुयुग्व्योम तदेवेन्दुयुतः पुनः।।

athāṅgārakamantraṃ tu vakṣye dhanasutapradam| tāro dīrghenduyugvyoma tadevenduyutaḥ punaḥ||

षान्तः सर्गी च चण्डीशौ क्रमार्दिदुविसर्गिणै। षडर्णो ऽयं महामन्त्रो मङ्गलस्याखिलेष्टदः।।

ṣāntaḥ sargī ca caṇḍīśau kramārdiduvisargiṇai| ṣaḍarṇo 'yaṃ mahāmantro maṅgalasyākhileṣṭadaḥ||

विरूपाक्षो मुनिश्छन्दोगायत्रं देवता कुजः। मन्त्रार्णैः षड्भिरङ्गानि क्रुर्वन्ध्यायेद्धरात्मजम।।

virūpākṣo muniśchandogāyatraṃ devatā kujaḥ| mantrārṇaiḥ ṣaḍbhiraṅgāni krurvandhyāyeddharātmajam||

मेषस्थं रक्तवस्राङ्गं शूलशक्तिगदावरान। करैर्बिभ्राणमीशानस्वेदजं भूंसुतं स्मरेत।।

meṣasthaṃ raktavasrāṅgaṃ śūlaśaktigadāvarān| karairbibhrāṇamīśānasvedajaṃ bhūṃsutaṃ smaret||

रसलक्षं जपेन्मन्त्रं दशांशं खदिरोद्भवैः। समिद्भिर्जुहुयादग्नौ शैवे पीठे यजेत्कुजम।।

rasalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ khadirodbhavaiḥ| samidbhirjuhuyādagnau śaive pīṭhe yajetkujam||

प्रागङ्गानि समाराध्य ह्येकविंशतिकोष्टकम। मङ्गलोभूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः।।

prāgaṅgāni samārādhya hyekaviṃśatikoṣṭakam| maṅgalobhūmiputraśca ṛṇahartā dhanapradaḥ||

स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः। लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः।।

sthirāsano mahākāyaḥ sarvakarmāvarodhakaḥ| lohito lohitākṣaśca sāmagānāṃ kṛpākaraḥ||

धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनन्दनः। अङ्गारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः।।

dharātmajaḥ kujo bhaumo bhūmido bhūminandanaḥ| aṅgārako mahīsūnuḥ sarvarogāpahārakaḥ||

वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः। इत्येक र्विशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै।।

vṛṣṭikartā vṛṣṭihartā sarvakāryārthasiddhidaḥ| ityeka rviśatiḥ proktā mūrtayo bhūsutasya vai||

मङ्गलादीन्यजेन्मन्त्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात। इन्द्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः।।

maṅgalādīnyajenmantrī svasvasthānasthitānkramāt| indrādyānapi vajrādīnevaṃ siddho bhavenmanuḥ||

सुतकामा कुरङ्गाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत। मार्गशीर्षे ऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते।।

sutakāmā kuraṅgākṣī bhaumavratamupācaret| mārgaśīrṣe 'tha vaiśākhe vratāraṃbhaḥ praśasyate||

अरुणोदयवेलायामुत्थायावश्यकं पुनः। विनिर्वर्त्य रदान्धावेदपामार्गेण वाग्यता।।

aruṇodayavelāyāmutthāyāvaśyakaṃ punaḥ| vinirvartya radāndhāvedapāmārgeṇa vāgyatā||

स्नात्वा रक्तांबरधरा रक्तमाल्यविलेपना। नैवेद्यादींश्च संभारान्रक्तान्सर्वान्प्रकल्पयेत।।

snātvā raktāṃbaradharā raktamālyavilepanā| naivedyādīṃśca saṃbhārānraktānsarvānprakalpayet||

योग्यं विप्रं समाहूय कुजमर्चेत्तदाज्ञया। रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत।।

yogyaṃ vipraṃ samāhūya kujamarcettadājñayā| raktagogomayāliptabhūmau raktāsane viśet||

आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन। मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयाङ्गेषु विन्यसेत।।

ācamya deśakālau ca smṛtvā kāmya samuccaran| maṅgalādīni nāmāni svakīyāṅgeṣu vinyaset||

मुखे प्रविन्यसेत्साध्वी सामगानां कृपाकरम। धरात्मजं नसोरक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटके।।

mukhe pravinyasetsādhvī sāmagānāṃ kṛpākaram| dharātmajaṃ nasorakṣṇoḥ kujaṃ bhaumaṃ lalāṭake||

भूमिदं तु भ्रुवोर्मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम। अङ्गारकं शिखायां च सर्वाङ्गे च महीसुतम।।

bhūmidaṃ tu bhruvormadhye mastake bhūminandanam| aṅgārakaṃ śikhāyāṃ ca sarvāṅge ca mahīsutam||

बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम। मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादान्तं न्यसेत्सुधीः।।

bāhudvaye nyasetpaścātsarvarogāpahārakam| mūrddhādi vṛṣṭikartāramāpādāntaṃ nyasetsudhīḥ||

विन्यसेद्रृष्टिहर्तारं मूर्द्धान्तं चरणादितः। न्यसेदन्ते ततो दिक्षु सर्वकार्यार्थसिद्धिदम।।

vinyasedrṛṣṭihartāraṃ mūrddhāntaṃ caraṇāditaḥ| nyasedante tato dikṣu sarvakāryārthasiddhidam||

नाभौ हृदि शिरस्यारं वक्रे भूमिजमेव च। विन्यस्यैवं निजे देहे ध्यायेत्प्राग्वद्धरात्मजम।।

nābhau hṛdi śirasyāraṃ vakre bhūmijameva ca| vinyasyaivaṃ nije dehe dhyāyetprāgvaddharātmajam||

मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत। एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे।।

mānasairupacāraiśca saṃpūjyārdhyaṃ nidhāpayet| ekaviṃśatikoṣṭhāḍhye trikoṇe tāmrapatrage||

आवाह्याङ्गारकं तत्र रक्तपुष्पादिभिर्यजेत। अङ्गानि पूर्वमाराध्य मङ्गलादीन्प्रपूजयेत।।

āvāhyāṅgārakaṃ tatra raktapuṣpādibhiryajet| aṅgāni pūrvamārādhya maṅgalādīnprapūjayet||

एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम। त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः।।

ekaviṃśatikoṣṭheṣu cakramāraṃ ca bhūmijam| trikoṇeṣu ca sampūjya bahiraṣṭau ca mātṛkāḥ||

इन्द्रादीनथ वज्रादीन्बाह्ये संपूजयेत्पुनः। धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत।।

indrādīnatha vajrādīnbāhye saṃpūjayetpunaḥ| dhūpadīpau samarpyātha godhūmānnaṃ nivedayet||

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचन्दनम। रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत। मङ्गलाय ततो मन्त्री इदं मन्त्रद्वयं पठेत।।

tāmrapātre śuddhatoyapūrite raktacandanam| raktapuṣpākṣataphalānyākṣipyārdhyaṃ samarpayet| maṅgalāya tato mantrī idaṃ mantradvayaṃ paṭhet||

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः। सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्ध्यं नमो ऽस्तु ते।।

bhūmiputra mahātejaḥ svedodbhavapinākinaḥ| sutārthinī prapannā tvāṃ gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te||

रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ। महीसुत महाभाग गृहाणार्ध्यं नमो ऽस्तु ते।।

raktapravālasaṃkāśa japākusumasannibha| mahīsuta mahābhāga gṛhāṇārdhyaṃ namo 'stu te||

एकविंशतिपूर्वोक्तैर्ङेनमोन्तैंश्च नामभिः। ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः।।

ekaviṃśatipūrvoktairṅenamontaiṃśca nāmabhiḥ| tārādyaiḥ praṇametpaścāttāvatyaśca pradakṣiṇāḥ||

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम। कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम।।

dharaṇīgarbhasaṃbhūtaṃ vidyuttejaḥ samaprabham| kumāraṃ śaktihastaṃ ca maṅgalaṃ praṇamāmyaham||

ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिराङ्गारकेण च। मार्जयेद्वामपादेन मन्त्राभ्यां च समाहिता।।

tato rekhātrayaṃ kuryātkhadirāṅgārakeṇa ca| mārjayedvāmapādena mantrābhyāṃ ca samāhitā||

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसंतानहेतवे। कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्ज्म्यहम।।

duḥkhadaurbhāgyanāśāya putrasaṃtānahetave| kṛtarekhātrayaṃ vāmapādenaitatpramārjmyaham||

ऋणदुः खविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धिये। मार्जयाम्यसिता रेखास्तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः।।

ṛṇaduḥ khavināśāya manobhīṣṭārthasiddhiye| mārjayāmyasitā rekhāstisro janmatrayodbhavāḥ||

स्तुवीत धरणीपुत्रं पुष्पाञ्जलिकरा ततः। ध्यायन्ती तत्पदांभोजं पूजासांगत्वसिद्धये।।

stuvīta dharaṇīputraṃ puṣpāñjalikarā tataḥ| dhyāyantī tatpadāṃbhojaṃ pūjāsāṃgatvasiddhaye||

ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्रयनाशिने। सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत।।

ṛṇahartre namastubhyaṃ duḥkhadāridrayanāśine| saubhāgyasukhado nityaṃ bhava me dharaṇīsuta||

तप्तकाञ्चनसंकाश तरुणार्कसमप्रभ। सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्षनाशक।।

taptakāñcanasaṃkāśa taruṇārkasamaprabha| sukhasaubhāgyadhanada ṛṇadāridṣanāśaka||

ग्रहराज नमस्ते ऽस्तु सर्वकल्याणकारक। प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन।।

graharāja namaste 'stu sarvakalyāṇakāraka| prasādaṃ kuru deveśa sarvakalyāṇabhājana||

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः। आप्नुवन्ति शिवं सर्वे सदा पूर्णमनोरथाः।।

devadānavagandharvayakṣarākṣasapannagāḥ| āpnuvanti śivaṃ sarve sadā pūrṇamanorathāḥ||

आचिरादेव लोके ऽस्मिन्यस्याराधनतो जनाः। प्राप्नुवन्ति सुखं तस्मै नमो धरणिसूनवे।।

ācirādeva loke 'sminyasyārādhanato janāḥ| prāpnuvanti sukhaṃ tasmai namo dharaṇisūnave||

यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति। पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः।।

yo vakragatimāpanno nṛṇāṃ duḥkhaṃ prayacchati| pūjitaḥ sukhasaubhāgyaṃ tasmai kṣmāsūnave namaḥ||

नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे। मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसंतानहेतवे।।

nabhasi dyotamānāya sarvakalyāṇahetave| maṅgalāya namastubhyaṃ dhanasaṃtānahetave||

प्रसादं कुरु मे भौममङ्गलप्रद मङ्गल। मेषवाहन रुद्रात्मन्देहि पुत्रान्धनं यशः।।

prasādaṃ kuru me bhaumamaṅgalaprada maṅgala| meṣavāhana rudrātmandehi putrāndhanaṃ yaśaḥ||

एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ विसृज्य धरणीसुतम। यथाशक्त्या प्रदाय स्वं गृह्णीयाद्ब्रणाशिषः।।

evaṃ stutvā praṇamyātha visṛjya dharaṇīsutam| yathāśaktyā pradāya svaṃ gṛhṇīyādbraṇāśiṣaḥ||

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीयात्तन्निवेदितम।।

gurave dakṣiṇāṃ dattvā bhuñjīyāttanniveditam||

एवमावत्सरं कुर्यात्प्रतिमङ्गलवासरम। तिलैर्हेमं विधायाथ शतार्द्धं भोजयोद्द्विजान।।

evamāvatsaraṃ kuryātpratimaṅgalavāsaram| tilairhemaṃ vidhāyātha śatārddhaṃ bhojayoddvijān||

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत। मण्डलस्थे घटे ऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये।।

bhaumamūrtiṃ svarṇamayīmācāryāya samarpayet| maṇḍalasthe ghaṭe 'bhyarcyetsutasaubhāgyasiddhaye||

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात्सुभगान्सुतान। ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात्पुमानपि।।

evaṃ vrataparā nārī prāpnuyātsubhagānsutān| ṛṇanāśāya vittārthaṃ vrataṃ kuryātpumānapi||

ब्राह्मणः प्रजपेन्मन्त्रंमग्निर्मूर्द्धेति वैदिकम। अङ्गारकस्य गायत्रीं वक्ष्ये यजनसिद्धये।।

brāhmaṇaḥ prajapenmantraṃmagnirmūrddheti vaidikam| aṅgārakasya gāyatrīṃ vakṣye yajanasiddhaye||

अङ्गारकाय शब्दान्ते विद्महे पदमीरयेत। शक्तिहस्ताय वर्णान्ते धीमहीति समुञ्चरेत।।

aṅgārakāya śabdānte vidmahe padamīrayet| śaktihastāya varṇānte dhīmahīti samuñcaret||

तन्नो भौमः प्रचोवर्णान्दयान्दिति च संवदेत। भौमस्यैषा तु गायत्री जप्तुः सर्वेष्टसिद्धिदा।।

tanno bhaumaḥ pracovarṇāndayānditi ca saṃvadet| bhaumasyaiṣā tu gāyatrī japtuḥ sarveṣṭasiddhidā||

भौमोपासनमेतद्धि बुधमन्त्रमथोच्यते। फआन्तः कर्णेन्दुसंयुक्तो बुधो ङेंते हदन्तिमः।।

bhaumopāsanametaddhi budhamantramathocyate| phaāntaḥ karṇendusaṃyukto budho ṅeṃte hadantimaḥ||

रसाणों बुधमन्त्रो ऽयं मुनिब्रह्मास्य कीर्तितः। पङ्क्तिश्छैदो देवता तु बुधः सर्वेष्टदो नृणाम।।

rasāṇoṃ budhamantro 'yaṃ munibrahmāsya kīrtitaḥ| paṅktiśchaido devatā tu budhaḥ sarveṣṭado nṛṇām||

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये। वन्दे बुधं सदा भक्त्या पीताम्बरविभूषणम।।

ādyaṃ bījaṃ namaḥ śaktirviniyogo 'khilāptaye| vande budhaṃ sadā bhaktyā pītāmbaravibhūṣaṇam||

जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम। ध्यात्वेवं प्रजपेसहस्रं विजितेन्द्रियः।।

jānusthavāmahastāḍhyaṃ sābhayetarapāṇikam| dhyātvevaṃ prajapesahasraṃ vijitendriyaḥ||

दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेरऽचयेत। अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत।।

daśāṃśaṃ juhuyādājyaiḥ pīṭhe pūrvoditer'cayet| aṅgamātṛdiśāpālahetibhirbudhamarcayet||

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेत्स्वमनोरथान। सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रं नित्यं दशदिनावधि।।

evaṃ siddhe manau mantrī sādhayetsvamanorathān| sahasraṃ prajapenmantraṃ nityaṃ daśadināvadhi||

तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः। बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं शृणु।।

tasyāśu grahajā pīḍā naśyatyeva na saṃśayaḥ| budhasyārādhanaṃ proktaṃ gurorārādhanaṃ śṛṇu||

बृंहस्पतिपदं ङेंतं सेंद्वाद्यर्णाघमण्डितम। नमोन्तो वसुवर्णो ऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः।।

bṛṃhaspatipadaṃ ṅeṃtaṃ seṃdvādyarṇāghamaṇḍitam| namonto vasuvarṇo 'yaṃ munirbrahmāsya saṃmataḥ||

छन्दो ऽनुष्टुप्सुराचार्यो देवता बीजमादिमम। हृच्छक्तिर्दीर्घवह्नीन्दुयुगलेनाङ्गकल्पना।।

chando 'nuṣṭupsurācāryo devatā bījamādimam| hṛcchaktirdīrghavahnīnduyugalenāṅgakalpanā||

न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात। किरन्तं पीतपुष्पालङ्कारालेपांशुकार्चितम।।

nyastavāmakaraṃ rāśau ratnānāṃ dakṣiṇātkarāt| kirantaṃ pītapuṣpālaṅkārālepāṃśukārcitam||

सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत। लक्षं जपो दशांशेन घृतेनान्नेन वा हुनेत।।

sarvavidyānidhiṃ devaguruṃ svarṇadyutiṃ smaret| lakṣaṃ japo daśāṃśena ghṛtenānnena vā hunet||

धर्मादिपीठे प्रयजेदङ्गदिक्पालहेतिभिः। एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः।।

dharmādipīṭhe prayajedaṅgadikpālahetibhiḥ| evaṃ siddhe manau mantrī sādhayediṣṭamātmanaḥ||

विपरोगादिपीडासु कलहे स्वजनोद्भवे। पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च जुहुयात्तन्निवृत्तये।।

viparogādipīḍāsu kalahe svajanodbhave| pippalotthasamidbhiśca juhuyāttannivṛttaye||

हुत्वा दिनत्रयं मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः। स विंशतिशतं शीघ्रं वासांसि लभते महीम।।

hutvā dinatrayaṃ mantrī niśāpuṣpairghṛtaplutaiḥ| sa viṃśatiśataṃ śīghraṃ vāsāṃsi labhate mahīm||

गुरोराराधनं प्रोक्तं शृणु शुक्रस्य सांप्रतम। वस्रं मे देहि शुक्राय ठद्वयान्तो ध्रुवादिकः।।

gurorārādhanaṃ proktaṃ śṛṇu śukrasya sāṃpratam| vasraṃ me dehi śukrāya ṭhadvayānto dhruvādikaḥ||

रुद्रार्णो ऽयं मनुर्ब्रह्मा मुनिश्छन्दो विराहुत। दैत्येज्यो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिर्वसुप्रिया।।

rudrārṇo 'yaṃ manurbrahmā muniśchando virāhuta| daityejyo devatā bījaṃ dhruvaḥ śaktirvasupriyā||

भूनेत्र चन्द्रनेत्राग्निनेत्रार्णैः स्यात्षडङ्गकम। शुक्लांबरालेपभूषं करेण ददतं धनम।।

bhūnetra candranetrāgninetrārṇaiḥ syātṣaḍaṅgakam| śuklāṃbarālepabhūṣaṃ kareṇa dadataṃ dhanam||

वामेन शुक्रं व्याख्यानमुद्रादोषं स्मरेत्सुधीः। अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयाद घृतैः।।

vāmena śukraṃ vyākhyānamudrādoṣaṃ smaretsudhīḥ| ayutaṃ prajapenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyād ghṛtaiḥ||

धर्मादिपीठे प्रयजेदङ्गेन्द्रादितदायुधैः। श्वेतपुष्पैः सुगन्धैश्च जुहुयाद भृगुवासरे।।

dharmādipīṭhe prayajedaṅgendrāditadāyudhaiḥ| śvetapuṣpaiḥ sugandhaiśca juhuyād bhṛguvāsare||

एकविंशतिवारं यो लभतेसोंऽशुकं मणीन। मनवो ऽमो सदा गोप्या न देया यस्य कस्यचित।।

ekaviṃśativāraṃ yo labhatesoṃ'śukaṃ maṇīn| manavo 'mo sadā gopyā na deyā yasya kasyacit||

भक्तियुक्ताय शिष्याय देया वा निजसूनवे।।

bhaktiyuktāya śiṣyāya deyā vā nijasūnave||

अथ वक्ष्ये महाविष्णोर्मन्त्रान्लोकेषु दुर्लभान। यान्प्राप्य मानवास्तूर्णं प्राप्नुवन्ति निजेप्सितम।।

atha vakṣye mahāviṣṇormantrānlokeṣu durlabhān| yānprāpya mānavāstūrṇaṃ prāpnuvanti nijepsitam||

येषामुञ्चारणेनेव पापसंघः प्रलीयते। ब्रह्मादयो ऽपि याञ्ज्ञात्वा समर्थाः स्युर्जगत्कृतौ।।

yeṣāmuñcāraṇeneva pāpasaṃghaḥ pralīyate| brahmādayo 'pi yāñjñātvā samarthāḥ syurjagatkṛtau||

तारहृत्पूर्वकं ङेंतं नारायणपदं भवेत। अष्टाक्षरो मनुश्चास्य साध्यो नारायणो मुनिः।।

tārahṛtpūrvakaṃ ṅeṃtaṃ nārāyaṇapadaṃ bhavet| aṣṭākṣaro manuścāsya sādhyo nārāyaṇo muniḥ||

छन्दः प्रोक्तं च गायत्री देवता विष्णुख्ययः। ओं बीजं यं च तथा शक्तिर्विनियोगो ऽखिलाप्तये।।

chandaḥ proktaṃ ca gāyatrī devatā viṣṇukhyayaḥ| oṃ bījaṃ yaṃ ca tathā śaktirviniyogo 'khilāptaye||

क्रुद्धोल्काय हृदाख्यातं महोल्काय शिरः स्मृतम। वीरोल्काय शिखा प्रोक्ता द्युल्काय कवचं मतम।।

kruddholkāya hṛdākhyātaṃ maholkāya śiraḥ smṛtam| vīrolkāya śikhā proktā dyulkāya kavacaṃ matam||

महोल्कायेति चास्रं स्यादित्थं पञ्चाङ्गकल्पना। पुनः षडङ्गमन्त्रोत्थैः षड्वर्णैश्च समाचरेत।।

maholkāyeti cāsraṃ syāditthaṃ pañcāṅgakalpanā| punaḥ ṣaḍaṅgamantrotthaiḥ ṣaḍvarṇaiśca samācaret||

अवशिष्टौ न्यसेत्कुक्षिपृष्टयोर्मन्त्रवर्णकौ। सुदर्शनस्य मन्त्रेण कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः।।

avaśiṣṭau nyasetkukṣipṛṣṭayormantravarṇakau| sudarśanasya mantreṇa kuryāddigbandhanaṃ tataḥ||

तारो नमश्चतुर्थ्यन्तं सुदर्शनपदं वदेत। अस्त्रायफडिति प्रोक्तो मन्त्रो द्वादशवर्णवान।।

tāro namaścaturthyantaṃ sudarśanapadaṃ vadet| astrāyaphaḍiti prokto mantro dvādaśavarṇavān||

दशावृत्तिमय न्यासं वक्ष्ये विभूतिपञ्चरम। मूलार्णान्स्वतनौ न्यस्येदाधारे हृदये मुखे।।

daśāvṛttimaya nyāsaṃ vakṣye vibhūtipañcaram| mūlārṇānsvatanau nyasyedādhāre hṛdaye mukhe||

दोःपन्मूलेषु नासायां प्रथमावृत्तिरीरिता। गले नाभौ हृदि कुचपार्श्वपृष्टेषु तत्पराः।।

doḥpanmūleṣu nāsāyāṃ prathamāvṛttirīritā| gale nābhau hṛdi kucapārśvapṛṣṭeṣu tatparāḥ||

मूर्द्धास्यनेत्रश्रवणघ्राणेषु च तृतीयकाः। दोःपादसंध्यङ्गुलिषु वेदावृत्त्या च विन्यसेत।।

mūrddhāsyanetraśravaṇaghrāṇeṣu ca tṛtīyakāḥ| doḥpādasaṃdhyaṅguliṣu vedāvṛttyā ca vinyaset||

धातुप्राणेषु हृदये विन्यसेत्तदनन्तरम। शिरोनेत्रा स्यहृत्कुक्षिसोरुजङ्घापदद्वये।।

dhātuprāṇeṣu hṛdaye vinyasettadanantaram| śironetrā syahṛtkukṣisorujaṅghāpadadvaye||

एकैकशो न्यसेद्वर्णान्मन्त्रस्य क्रमतः सुधीः। न्यसेद्धृदंसोरुपदेष्वर्णान्वेदमितान्मनोः।।

ekaikaśo nyasedvarṇānmantrasya kramataḥ sudhīḥ| nyaseddhṛdaṃsorupadeṣvarṇānvedamitānmanoḥ||

चक्रशं खगदांभोजपदेषु स्वस्वमुद्रया। शेषांश्च न्यासवर्यो ऽयं विभूतिपञ्जराभिधः।।

cakraśaṃ khagadāṃbhojapadeṣu svasvamudrayā| śeṣāṃśca nyāsavaryo 'yaṃ vibhūtipañjarābhidhaḥ||

न्यसेन्मूलार्णमेकैकं सचन्द्रं तारसम्पुटम। अथवा वै नमोन्तेन न्यसेदित्यपरे जगुः।।

nyasenmūlārṇamekaikaṃ sacandraṃ tārasampuṭam| athavā vai namontena nyasedityapare jaguḥ||

तत्त्वन्यासं ततः कुर्याद्धिष्णुभावप्रसिद्धये। अष्टार्णो ऽष्टप्रकृत्यात्मा गदितः पूर्वसूरिभिः।।

tattvanyāsaṃ tataḥ kuryāddhiṣṇubhāvaprasiddhaye| aṣṭārṇo 'ṣṭaprakṛtyātmā gaditaḥ pūrvasūribhiḥ||

पृथिव्यादीनि भूतानि ततो ऽहॄङ्कारमेव च। महांश्च प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौ प्रकृतयो मताः।।

pṛthivyādīni bhūtāni tato 'hṝṅkārameva ca| mahāṃśca prakṛtiścaivetyaṣṭau prakṛtayo matāḥ||

पादे लिङ्गे हृदि मुखे मूर्ध्नि वक्षसि हृत्स्थले। सर्वाङ्गे व्यापकं कुर्यादेकेन साधकोत्तमः।।

pāde liṅge hṛdi mukhe mūrdhni vakṣasi hṛtsthale| sarvāṅge vyāpakaṃ kuryādekena sādhakottamaḥ||

मन्त्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयान्तिमम। तत्तन्नाम समुञ्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः।।

mantrārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāntimam| tattannāma samuñcāryya nyasettattatsthale budhaḥ||

अयं तत्त्वाभिधो न्यासः सर्वन्यासोत्तमोत्तमः। मूर्तीन्यंसेद्द्वादश वै द्वादशादित्यसंयुताः।।

ayaṃ tattvābhidho nyāsaḥ sarvanyāsottamottamaḥ| mūrtīnyaṃseddvādaśa vai dvādaśādityasaṃyutāḥ||

द्वादशाक्षरवर्णाद्या द्वादशादित्यसंयुताः। अष्टार्णो ऽयं मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्मा समीरितः।।

dvādaśākṣaravarṇādyā dvādaśādityasaṃyutāḥ| aṣṭārṇo 'yaṃ manuścāṣṭaprakṛtyātmā samīritaḥ||

तासामात्मचतुष्कस्य योगादर्काक्षरो भवेत। ललाटकुक्षिहृत्कण्ठदक्षपार्श्वांसकेषु च।।

tāsāmātmacatuṣkasya yogādarkākṣaro bhavet| lalāṭakukṣihṛtkaṇṭhadakṣapārśvāṃsakeṣu ca||

गले च वामपार्श्वां सगलपृष्टेष्वनन्तरम। ककुद्यपि न्यसेन्मन्त्री मूर्तीर्द्वादश वै क्रमात।।

gale ca vāmapārśvāṃ sagalapṛṣṭeṣvanantaram| kakudyapi nyasenmantrī mūrtīrdvādaśa vai kramāt||

धात्रा तु केशवं न्यस्यार्यम्ण नारायणं पुनः। मित्रेण माधवं न्यस्य गोविन्दं वरुणेन च।।

dhātrā tu keśavaṃ nyasyāryamṇa nārāyaṇaṃ punaḥ| mitreṇa mādhavaṃ nyasya govindaṃ varuṇena ca||

विष्णुं चैवांशुना युक्तं भगेन मधुसूदनम। न्यसेद्विवस्वता युक्तं त्रिविक्रममतः परम।।

viṣṇuṃ caivāṃśunā yuktaṃ bhagena madhusūdanam| nyasedvivasvatā yuktaṃ trivikramamataḥ param||

वामनं च तथाद्रण पूष्णा श्रीधरमेव च। हृषीकेशं न्यसेत्पश्चात्पर्जन्येन समन्वितम।।

vāmanaṃ ca tathādraṇa pūṣṇā śrīdharameva ca| hṛṣīkeśaṃ nyasetpaścātparjanyena samanvitam||

त्वष्ट्रा युतं पद्मनाभं दामोदरं च विष्णुना। द्वादसार्णं ततो मन्त्रं समस्ते शिरसि न्यसेत।।

tvaṣṭrā yutaṃ padmanābhaṃ dāmodaraṃ ca viṣṇunā| dvādasārṇaṃ tato mantraṃ samaste śirasi nyaset||

व्यापकं विन्यसेत्पश्चात्किरीटमनुना सुधीः। ध्रुवःकिरीटकेयूरहारान्ते मकरेतिच।।

vyāpakaṃ vinyasetpaścātkirīṭamanunā sudhīḥ| dhruvaḥkirīṭakeyūrahārānte makaretica||

कुण्डलान्ते चक्रशङ्खगदान्तेंऽभोजहस्ततः। पीतांबरान्ते श्रीवत्सां कितवक्षः स्थलेति च।।

kuṇḍalānte cakraśaṅkhagadānteṃ'bhojahastataḥ| pītāṃbarānte śrīvatsāṃ kitavakṣaḥ sthaleti ca||

श्रीभूमिसहितस्वात्मज्योतिर्द्वयमतः परम। वदेद्दीप्तिकरायान्ति सहस्रादित्यतेजसे।।

śrībhūmisahitasvātmajyotirdvayamataḥ param| vadeddīptikarāyānti sahasrādityatejase||

नमोन्तो बाणषङ्वर्णैः किरीटमनुरीरितः। एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेन्नारायणं विभुम।।

namonto bāṇaṣaṅvarṇaiḥ kirīṭamanurīritaḥ| evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā dhyāyennārāyaṇaṃ vibhum||

उद्यत्कोट्यर्कसदृशं शङ्खं चक्रं गदांबुजम। दधतं च करैर्भूमिश्रीभ्यां पार्श्वद्वयाञ्चितम।।

udyatkoṭyarkasadṛśaṃ śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃbujam| dadhataṃ ca karairbhūmiśrībhyāṃ pārśvadvayāñcitam||

श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभामुक्तकन्धरम। हारकेयूरवलयाङ्गदं पीतांबरं स्मरेत।।

śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhāmuktakandharam| hārakeyūravalayāṅgadaṃ pītāṃbaraṃ smaret||

वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं विधिवन्नियतेन्द्रियः। प्रथमेन तु लक्षेण स्वात्मशुद्धिर्भवेद ध्रुवम।।

varṇalakṣaṃ japenmantraṃ vidhivanniyatendriyaḥ| prathamena tu lakṣeṇa svātmaśuddhirbhaved dhruvam||

लक्षद्वयजपेनाथ मन्त्रशुद्धिमवाप्नुयात। लक्षत्रयेण जप्तेन स्वर्लोकमधिगच्छति।।

lakṣadvayajapenātha mantraśuddhimavāpnuyāt| lakṣatrayeṇa japtena svarlokamadhigacchati||

विष्णोः समीपमाप्नोति वेदलक्षजपान्नरः। तथा च निर्मलं ज्ञानं पञ्चलक्षजपाद्भवेत।।

viṣṇoḥ samīpamāpnoti vedalakṣajapānnaraḥ| tathā ca nirmalaṃ jñānaṃ pañcalakṣajapādbhavet||

लक्षषष्टेन चाप्नोति मन्त्री विष्णौ1स्थिरा मतिम। सप्तलक्षजपान्मन्त्री विष्णोः सारूप्यमाप्नुयात।।

lakṣaṣaṣṭena cāpnoti mantrī viṣṇau1sthirā matim| saptalakṣajapānmantrī viṣṇoḥ sārūpyamāpnuyāt||

अष्टलक्षं जपेन्मन्त्री निर्वाणमधिगच्छति। एवं जप्त्वा ततः प्राज्ञो दशांशं सरसीरुहैः।।

aṣṭalakṣaṃ japenmantrī nirvāṇamadhigacchati| evaṃ japtvā tataḥ prājño daśāṃśaṃ sarasīruhaiḥ||

मधुराक्तैः प्रजुहुयात्संस्कृते हव्यवाहने। मण्डूकात्परतत्वान्तं पीठे संपूज्य यत्नतः।।

madhurāktaiḥ prajuhuyātsaṃskṛte havyavāhane| maṇḍūkātparatatvāntaṃ pīṭhe saṃpūjya yatnataḥ||

विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा ततः परा। प्रह्वी सत्या तथेशाननुग्रहा नवमी मता।।

vimalotkarṣiṇī jñānā kriyā yogā tataḥ parā| prahvī satyā tatheśānanugrahā navamī matā||

तारो नमनो भगवते विष्णवे सर्वभू ततः। तात्मने वासुदेवाय सर्वात्मेति पदं वदेत।।

tāro namano bhagavate viṣṇave sarvabhū tataḥ| tātmane vāsudevāya sarvātmeti padaṃ vadet||

संयोगयोगपद्मान्ते पीठाय हृदयान्तिमः। षड्विंशदक्षरः पीठमन्त्रो ऽनेनासनं दिशेत।।

saṃyogayogapadmānte pīṭhāya hṛdayāntimaḥ| ṣaḍviṃśadakṣaraḥ pīṭhamantro 'nenāsanaṃ diśet||

मूर्तिं संकल्प्य मूलेन तस्यामावाह्य पूजयेत। आदौ चाङ्गानि संपूज्य मन्त्राणां केशरेषु च।।

mūrtiṃ saṃkalpya mūlena tasyāmāvāhya pūjayet| ādau cāṅgāni saṃpūjya mantrāṇāṃ keśareṣu ca||

प्रागादिदिग्दले वासुदेवं संकर्षणं तथा। प्रद्युम्नमनिरुद्धं च शक्तीः कोणेष्वथार्चयेत।।

prāgādidigdale vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ tathā| pradyumnamaniruddhaṃ ca śaktīḥ koṇeṣvathārcayet||

शान्तिं श्रियं सरस्वत्या रतिं संपूजयेत्क्रमात। हेमपीततमालेन्द्रनीलाभाः पीतवाससः।।

śāntiṃ śriyaṃ sarasvatyā ratiṃ saṃpūjayetkramāt| hemapītatamālendranīlābhāḥ pītavāsasaḥ||